مجتبی بیات/اجارهبها در تهران طی پنج سال گذشته بیش از ۵۰۰ درصد افزایش یافته؛ در حالی که حقوقها تنها ۳۰۰ درصد رشد کردهاند. این فاصله، هزاران خانواده ایرانی را به صفهای طولانی اجارهنشینی کشانده و رویای خانهدار شدن را به کابوس تبدیل کرده است. مسکن فقط یک سرپناه نیست؛ نماد امنیت، استقلال و آینده است. اما این روزها، این نماد در حال فرو ریختن است.
بر اساس گزارشهای رسمی، اگر در سال ۱۳۹۸ ماهی ۲ میلیون تومان اجاره میدادید، حالا باید حدود ۱۲ میلیون تومان بپردازید. این یعنی نیمی از حقوق یک کارمند یا کارگر، صرف اجاره خانه میشود. آن هم نه خانهای بزرگ یا لوکس؛ یک آپارتمان کوچک در حاشیه شهر.
چرا اینطور شد؟ نخست، ساخت و ساز کم شده. هزینه مصالح و نیروی کار بالا رفته و بسازندگان ترجیح میدهند دست نگه دارند. دوم، سفتهبازی و دلالی: بسیاری از خانهها خالی میمانند؛ نه برای سکونت، بلکه برای فروش در قیمت بالاتر. خانه به کالا تبدیل شده، نه به سرپناه. سوم، نقدینگی سرگردان: وقتی بازارهای دیگر ناپایدارند، مردم به مسکن پناه میبرند و قیمتها را بالا میبرند.
چه کسانی آسیب میبینند؟ جوانان: ازدواج؟ خانه نداریم. خانوادههای کمدرآمد: نیمی از حقوق صرف اجاره میشود. معلمان و پرستاران: کسانی که شهر را میچرخانند، اما توان خرید خانه در همان شهر را ندارند.
راهکارها چیست؟ نخست، مالیات بر خانههای خالی: دهها هزار خانه خالی در تهران وجود دارد. اگر مالیات سنگین بگیرند، وارد بازار میشوند. دوم، تسهیلات بلندمدت: وام مسکن با بازپرداخت ۲۰ ساله و سود پایین، میتواند کمک کند. سوم، اجارهداری حمایتی: دولت میتواند خانههایی بسازد و با قیمت مناسب اجاره دهد.
مسکن فقط یک کالا نیست؛ پایه زندگی است. وقتی جوانی نمیتواند خانهای اجاره کند، ازدواج نمیکند. وقتی خانوادهای نگران بیرون راندن است، آیندهای نمیبیند. بحران مسکن، بحران آینده یک نسل است. حل آن، نیاز به اراده سیاسی و برنامهریزی بلندمدت دارد.