به گزارش جامعه ایده آل؛شاکری در ابتدای گفتگو با اشاره به ماهیت اقتصادی جنگ گفت: «یکی از وجوه اساسی این جنگ این بود که از لحظه اول، جنگ را اقتصادی کردند. ما در درجه اول در حوزه نفت، هدفمان این بود که قیمت برای چهار فصل متوالی بالای ۸۵ دلار بماند. این هدف اولیهای بود که با دقت ایران به آن رسیده است.»
او افزود: «چرا برای ما مهم بود؟ چون میدانستیم اگر عدم اطمینان حول قیمت نفت باقی بماند، عدم قطعیت تورمی ناشی از آن آثار مختلفی دارد؛ از جمله روی اوراق قرضه، قابلیت خرید در داخل آمریکا و آثار سیاسی آن. این چیزی بود که به دست آوردیم.»
شاکری با اشاره به مداخلات بازار توسط آمریکا گفت: «با همه شعبدهبازیهایی که طرف مقابل سعی کرد انجام دهد؛ مداخلات کاغذی در بازار، استفاده از ذخایر استراتژیک به شکلهای مختلف، هر کاری که بلد بود در بازار کرد تا برخلاف این اراده عمل کند. حتی توئیتهای غیرواقع؛ وزیر انرژی آمریکا توئیت زد، دروغ گفت، بعد گفت دروغ گفتم و توئیتم را حذف کرد. اوایل اثر میگذاشت، اما الان واقعا اینکه طرف مقابل چه میگوید، خیلی محل ارجاع بازار نیست.»
ذخایر استراتژیک آمریکا به کف فیزیکی نزدیک شد
شاکری با اشاره به روند کاهش ذخایر استراتژیک آمریکا گفت: «برای ما هفته به هفته مهم بود ذخایر کم شود. الان به حدود ۲۰۸ میلیون بشکه رسیدهایم و دیگر سوال اصلی ما این نیست. ما میخواستیم ذخایر آنقدر کم شود که در مقابل هر تغییری در بازار، دولت آمریکا با این موضوع مواجه شود: ذخایر را در بازار بریزم یا افزایش قیمت را بپذیرم. الان به آنجا رسیدهایم.»
او افزود: «کف فیزیکی ذخایر حدود ۱۷۹ میلیون بشکه است و قابل اثبات است. الان دیگر سوالی نیست که میخواهند همه ذخایر را خالی کنند. نکته قابل توجه اینکه هفته گذشته میزان کاهش یک میلیون بشکه بوده و به نظر میرسد طرف آمریکایی نمیخواهد دیگر ریسک کند و ذخایر را از این پایینتر ببرد.»
شاکری همچنین به معضل بازپرداخت وامهای ذخایر اشاره کرد: «خیلی خوشحال شدهاند که اسپیها را وام دادند و نفت فروختند. اما وام را باید پس بدهند. از نوامبر همه ذخایر شروع میکند برگشتن. مگر چقدر تا نوامبر مانده؟ میخواهید اجازه بدهید این قسطها برگردد؟ با تقاضای جدیدی که بابت این بازگشت در بازار ایجاد میشود، چه کار میکنید؟»
بازگشت چین به بازار واردات نفت
شاکری با اشاره به تغییر رفتار چین گفت: «چینیها با این ایده که باید قیمت را در داخل نگه دارند، اجازه صادرات بنزین و فرآورده را ندادند، میزان واردات نفت را کاهش دادند و میزان ذخیرهسازی را هم کم کردند. امروز آنها به بازار برگشتهاند.»
او تأکید کرد: «تأکید میکنم که به همان دلیلی که اقدام چینیها در کاهش مصارف اقدامی علیه ایران یا درباره ایران نبود، این افزایش هم مربوط به ایران نیست. من واقعا از بعضی حرفهای عجیبوغریبی که در فضای سیاسی ایران گفته میشد فقط تعجب میکنم. نه آن با تعریف فشار بر ما بود، نه این با تعریف کمک به ما است. دو موضوع متفاوت تجاری است.»
روش جدید ایران در تنگه هرمز
شاکری با توضیح تغییر رویکرد ایران در مدیریت تنگه هرمز گفت: «برای مدت طولانی، روش ایران این بود که با ایجاد ریسک، منطقه عبور نفت ممنوعی تعریف میکرد. میگفت اگر کشتی خلاف مسیر و ترتیبات ایرانی در بند ۵ بخواهد رد شود، مانع میشوم. این را فقط با ریسک اقدام میکرد و طبعا کشتی تجاری بیمه نمیشد و رد نمیشد.»
او افزود: «بعضی از کشورهای همپیمان آمریکا تصمیم گرفتند این مسیر را دور بزنند و یک مسیر کاملاً دولتی ایجاد کردند؛ مسیر جنوبی که عمان نبود. بعضی دیگر کشتیهای دولتی کوچک گذاشتند تا سوال بیمه نداشته باشد. اما ایران در طی یک هفته گذشته نشان داده که با این ایده جدید هم بلد است چهکلی باید بکند. امروز بازار میداند که این مسیر هم از گذشته بسیار تنگتر است.»
شاکری در ادامه به تأثیر اقدامات انصارالله اشاره کرد: «انصارالله از زمانی که اعلام محدودیت کرد علیه عربستان، برای اینکه محاصره ظالمانهای که علیه انصارالله بوده را عربستان بشکند، مجموع اقداماتی را انجام داد. یکی حمله به تأسیسات تولید نفت عربستان در پاسخ به حملات هوایی عربستان به یمن بود. امروز آمار رسمی آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده که میزان تولید نفت عربستان به پایینترین حد از دهه ۹۰ کاهش پیدا کرده و این بسیار در بازار موثر است.»
او افزود: «قبل از اینکه این سهم را بگیرد، باب المندب اینقدر اهمیت نداشت. اما عملا با این اتفاقات، باب المندب بسیار مهم شد. انصارالله حالا با ایده کاملکنترل باب المندب، جزایر داخل آن را گرفته و خط ساحلی را گرفته. بازار این را میفهمد.»
فشار بر اوراق قرضه و بازارهای مالی آمریکا
شاکری با اشاره به تأثیر افزایش قیمت نفت بر بازارهای مالی آمریکا گفت: «آمریکاییها از یک ابزار بسیار مهم استفاده میکردند و آن رشد فوقالعاده بازار سهام بهخاطر عملکرد درخشان حوزه هوش مصنوعی بود. این امکان میداد که با وجود رشد زیاد نقدینگی، آثار آن در بازار واقعی و تورم کالاها کمتر دیده شود. حالا افزایش نرخ اوراق قرضه، این ابزار را از بین برده است.»
او افزود: «میگویند افزایش نرخ اوراق قرضه بهخاطر رشد اقتصاد آمریکاست. بله، رشد اقتصاد آمریکا زیاد شده. اما واقعیت این است که این مقدار بالا ماندن قیمت نفت و عدم اطمینان از اینکه قیمت نفت یک یا سه ماه دیگر چقدر خواهد بود، و بیعملی فدرال رزرو در این حوزه، عملا صرف ریسک اوراق آمریکا را بالا میبرد. آمریکا بدهی عظیمی دارد و این بهجای خودش یک نکته و یک صرف ریسک است.»
شاکری تأکید کرد: «دیگر هیچکدام از کارهایی که ترامپ توئیت بزند و روزی که بازار میخواهد باز شود بگوید "ما میخواهیم با هم صلح کنیم"، کار نمیکند. وقتی در مسابقه تابآوری کار میکنیم بین ایران و آمریکا، یک طرف درگیر رشد در همه دهه گذشته تحریم و غیره است، اما هرکه بامش بیش، برفش بیشتر. ما سوال ژاپن نداریم، ما سوال ۴۰ تریلیون دلار اوراق قرضه نداریم، ما سوال انتخابات میاندوره نداریم. ما مشکلات داخلی خودمان داریم و سعی میکنیم مدیریت کنیم.»
آیا تورم و رکود همزمان رخ میدهد؟
شاکری در پاسخ به پرسش درباره احتمال رکورد تورمی گفت: «مثلاً بهطور خاص درباره آمریکا که عملکرد خیلی خوبی بعد از کرونا داشته، نگرانی جدی درباره رشد وجود دارد. نرخ بهره طبیعی در تمام سه فصل امسال با مدلی که مربوط به دو تا از فدهای منطقهای است، کاهنده بود. درباره اروپا، آلمانی عملا وارد یک رشد منفی شدهاند و با تحولات سیاست داخلی اخیر، وضعشان بدتر میشود.»
او افزود: «واقعیت این است که حجم بسیار زیاد افزایش بدهی که بعد از کرونا و بعد از جنگ اوکراین در آمریکا، انگلستان و اروپا ایجاد شده، دست دولتها را برای تحریک تقاضا از طریق افزایش کسری بودجه بسته است. محدودسازی رشد به یک حوزه مثل هوش مصنوعی تا یک جایی ادامه پیدا میکند. ما با یک صحنه جدیدی مواجه میشویم؛ مجموعهای از وقایع با هم رخ داده و اینها توانستند با افزایش کسری بودجه کرونا را بگذرانند و جنگ اوکراین را بگذرانند، اما حالا فضای تنفسی و سیاستی برای کار جدید ندارند.»
اقتصاد ایران در شرایط جنگی
شاکری با اشاره به وضعیت اقتصادی ایران گفت: «یکی از تفاوتهای بسیار مهم ایران با سایر کشورهای منطقه این است که بهخاطر تحریمهای آمریکا، بهطور خاص تحریم سال ۹۷، بلدست تولید نفتش را طوری سریع برمیگرداند بالا. پس از پایان جنگ، با توجه به سابقه بالا بودن قیمت نفت، ما خالص برنده این موضوع خواهیم بود.»
او افزود: «همین الان که داریم صحبت میکنیم، با نفتی که از قبل جنگ ایران روی آب داشته و بهعلاوه ۸۰ میلیون بشکهای که در زمان تفاهم وجود داشته و عدد قیمتی فعلی نفت، با توجه به اینکه میزان خرید نفت از ایران بیش از بقیه کشورهای حاشیه خلیج فارس است، فقط فروش شش ماه اول ایران بیش از کل عدد پیشبینیشده در بودجه ۴۰۵ است.»
شاکری درباره عملکرد بانک مرکزی گفت: «بانک مرکزی بهجای اینکه دستوپاش را گم کند و به هر قیمتی ذخایرش را بریزد، کارهای دیگری کرده که به نظر من خردمندانه است. تمام تمرکزش را گذاشته روی اینکه تا جایی ممکن تسویه ارز تجاری روان، دائمی و پاسخگویی سریع داشته باشد. از طرف دیگر از ابزارهای مختلف برای اینکه بازار آزاد از کنترل خارج نشود استفاده میکند. در طی یک ماه گذشته، بانک مرکزی برای کنترل نرخ ارز یک و نیم میلیارد دلار خریده؛ بهجای اینکه بفروشد، خریده. این یک. و دوم، یک ابزار جدیدی را تعریف کرده بین پیشفروش سکه و اوراق و درآمد ثابت که نشان داد قیمتها خیلی پایینتر از حدسزدهشدن است.»
تأثیرات بر کشورهای مختلف
شاکری در پاسخ به پرسش درباره تأثیرات بر کشورهای مختلف گفت: «میشود ردهبندی کرد نسبت به تنگه. عدم خروج کود مستقیماً روی کشورهای کمتر توسعهیافته اثر میگذارد؛ بهطور خاص شمال آفریقا و جنوب شرق آسیا. حوزه گاز اثرش بر شرق آسیا و اروپا خواهد بود. حوزه هلیوم مستقیماً بر آمریکا اثر میگذارد چون هلیوم بسیار مهم است برای هوش مصنوعی. حوزه نفت همه را متأثر میکند.»
او افزود: «کشورهای مثل پاکستان، بنگلادش و سریلانکا میتوانند با کاهش مصرف، دورکاری و امثال اینها یک کم کنترل کنند. اما درباره آمریکا چنین کاری شدنی نیست. طرفین عین کشتی پنجه در پنجه هم انداختند و تا اینجا ما خیلی بهتر از آنچه که آنها فکر میکردند کار کردیم.»
جمعبندی: ریسکهای جدی برای طرف مقابل
شاکری در جمعبندی گفت: «ریسکها بسیار زیاد شده برای طرف مقابل. صرف ریسک اوراق دولتی در همهجای جهان افزایش پیدا کرده. این افزایش صرف ریسک فقط بهخاطر بدهی بالای دولتها نیست، بلکه موضوع عدم اطمینان در حوزه رفتار درست و در حوزه تورم بهخاطر جنگ ایران هم نقش بسیار مسلطی در آن دارد. طرفهای مقابل همه در مقابل دوراهیهایی هستند که هیچطرف آن راحت نیست.»
او افزود: «دیروز صبح بیانیهای از طرف موسسهای منتشر شد که هیچوقت اسمش را نشنیده بودیم؛ موسسهای مربوط به کشورهای بحری جهان شامل ژاپن، آمریکا و انگلستان. این موسسه هیچوقت در طول تاریخش بیانیه نداده بود. دیروز بیانیه داده و گفته "نظم دریامحور در جهان در حال تغییر است بهخاطر امکان دولتهای بری مثل ما یا دولت صنعا برای متوقف کردن جریان بحری و دوم گسترش شدید ناوگانهای سایه. ما دنیای جدیدی را داریم میبینیم."»
شاکری در پایان گفت: «ما بخشی را پاسخ دادیم، بخشی را جذب کردیم و بخشی را تحمل کردیم و رسیدیم به اینجا و تازه نقطهای است که از ابتکارات متعدد داریم استفاده میکنیم. در تنگه هرمز به معنای واقعی کلمه به ابتکار آنها پاسخ مبتکرانه دادیم. در حوزه محاصره که ترامپ خیلی به آن امیدوار است، جنس کار محاصره زمانبر است و ترامپ بسیار عجول است. در این مسابقه تابآوری، ما بیش از آنها بلد هستیم صبر کنیم، چون میدانیم داریم از همهچیزمان دفاع میکنیم.»
