بازگشت به سوی حقیقت؛ آوینی و میراثِ «دیدن» در هفته هنر انقلاب
بیستم فروردین، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ بلکه سالگرد برخاستنِ نگاهی است که نه با لنز دوربین، که با چشمِ دل، حقیقت را جستجو میکرد. روز شهادت سید مرتضی آوینی، سیدالشهدای اهل قلم، یادآورِ آن لحظهای است که هنر از قیدِ «تزیین» رها شد و به سوی «تجلی» حرکت کرد. او که در هفته هنر انقلاب اسلامی، همچنان نگهبانِ معنای هنر است، به ما میآموزد که هنرمند واقعی، کسی نیست که جهان را تصویر میکند، بلکه کسی است که معنای پنهان در جهان را به نمایش میگذارد.
جامعه ایده آل؛ محتبی بیات/بیستم فروردین، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ بلکه سالگرد برخاستنِ نگاهی است که نه با لنز دوربین، که با چشمِ دل، حقیقت را جستجو میکرد. روز شهادت سید مرتضی آوینی، سیدالشهدای اهل قلم، یادآورِ آن لحظهای است که هنر از قیدِ «تزیین» رها شد و به سوی «تجلی» حرکت کرد. او که در هفته هنر انقلاب اسلامی، همچنان نگهبانِ معنای هنر است، به ما میآموزد که هنرمند واقعی، کسی نیست که جهان را تصویر میکند، بلکه کسی است که معنای پنهان در جهان را به نمایش میگذارد.
هنر؛ از ابزارِ نمایش تا ابزارِ شهود
آوینی در عصرِ هنرِ مصرفی و سطحی، رویکردی متفاوت داشت. او معتقد نبود که هنر باید تنها بازتابی از واقعیتهای مادی و عینی باشد؛ بلکه هنر را پلی میدید میانِ «ظاهر» و «باطن». برای او، دوربین تنها ابزاری برای ثبت تصاویر نبود، بلکه ابزاری برای «شهود» بود. او میخواست از میانِ غبارِ جنگ و خاکسترِ ویرانیها، آن معنای قدسی را بیرون بکشد که در تاریکترین لحظاتِ تاریخ جاری است. آوینی با نگاه خود، به ما آموخت که هنرِ واقعی، هنرِ «کشف کردن» است؛ کشفِ آن حقیقتِ بیزمان که در پسِ پردهی پدیدهها نهفته است.
سیدالشهدای اهل قلم؛ شاعرِ قاب و کلمه
او را تنها یک فیلمساز یا نویسنده نمیتوان دانست؛ آوینی «شاعرِ قاب» بود. او با کلماتش در کتابهایی چون «راه روشن»، و با تصاویرش در مستندهایی چون «روایت جنوب»، توانست پلی میانِ میدانِ نبرد و دنیای اندیشه بنا کند. او در حالی قلم میزد و لنز میچرخاند که خود در مسیرِ همان حقیقت بود. شهادت او، پایانِ یک مسیرِ هنری نبود، بلکه غایتِ همان جستوجویی بود که در تمام آثارش موج میزد. او برای آنکه حقیقت را به تصویر بکشد، خود به بخشی از آن حقیقت بدل شد. شهادت او، آخرین و زیباترین قابِ زندگیاش بود که در آن، هنرمند با اثرِ خود یکی شد.
هفته هنر انقلاب؛ بازخوانیِ میراثِ آوینی
در هفته هنر انقلاب اسلامی، بازگشت به آثار آوینی، بازگشت به ریشههای اصیلِ هویتِ فرهنگی ماست. در روزگاری که هنر گاه به ابزاری برای بیهودگی یا شکوههای کاذب بدل میشود، یادآوریِ نگاهِ آوینی، یک ضرورتِ حیاتی است. او به ما یادآوری میکند که هنرِ انقلابی، هنرِ شعار نیست، بلکه هنرِ «ایستادگی در برابر پوچی» است. هنرِ انقلابی یعنی تواناییِ دیدنِ شکوهِ ایمان در میانهی سختیها، و بازتاب دادنِ آن با صداقتی که از هیچ تزویر و ریاضی برکنار باشد.
چشمهای باز در جهانی تاریک
آوینی رفت، اما نگاهش در میانِ ما باقی ماند. او از ما نخواست که صرفاً تماشاگر باشیم، بلکه از ما خواست که «بینا» باشیم. میراث او، نه تنها مجموعهای از فیلمها و کتابها، بلکه یک «روشِ زیستن» است؛ روشی که در آن، هنر، راهی برای رسیدن به کمال و نزدیکی به خداوند است. در سالروز شهادت او، وظیفهی ما این نیست که تنها به سوگ بنشینیم، بلکه باید با نگاهی جستجوگر، دوباره به سوی حقیقت حرکت کنیم و هنر خود را، همانگونه که او میخواست، به عرصهی تجلیِ معنا و نور بدل سازیم.
