«علیرضا مشایخی» در ابتدای این نشست با تشریح فعالیت‌های هنری خود در سال‌های اخیر اظهار کرد: حدود هفت سال است که به ایران بازگشته‌ام و در این مدت تلاش کردم به کارهای عقب‌مانده بپردازم. در این مدت حدود ۶۰ لوح فشرده از آثارم را برای انتشار توسط ناشران بین‌المللی سامان‌دهی کردم، قطعاتی را برای نهمین فستیوال آماده ساختم و انتشار کتابی را در دستور کار داشتم که متأسفانه بستر اجرای بسیاری از برنامه‌ها فراهم نشد.

وی با اشاره به موانع موجود در مسیر فعالیت‌های حرفه‌ای‌اش افزود: متأسفانه اصراری بر ندیدن من در این جامعه وجود دارد؛ اما با وجود تمام این مسائل، پس از سه تا چهار دهه زندگی و فعالیت در خارج از کشور، به ایران بازگشتم تا در فضای موسیقی تحرکی ایجاد کنم. در نسل من، دو نفر با دیدگاه ایجاد «موسیقی نو» در ایران فعالیت می‌کردند؛ من و احمد پژمان، هرچند مسیر و نگاه هر یک از ما در این زمینه متفاوت بود.
تعریف «موسیقی نو» از زبان بنیان‌گذار آن

این آهنگساز پیشکسوت درباره ریشه‌ها و مفهوم دقیق «موسیقی نو» توضیح داد: این واژه را برای نخستین بار خودم مطرح کردم. موسیقی نو صرفاً به معنای موسیقی معاصر نیست، بلکه نوعی برخورد دوباره با موسیقی است؛ برخوردی که بر تفکر در هنر صدا تأکید دارد.

مشایخی ادامه داد: منظور من موسیقی متکی بر تفکر است؛ موسیقی‌ای که مخاطب در برابر آن می‌نشیند، سکوت می‌کند و تمرکز خود را به دست می‌آورد. در چنین مواجهه‌ای، شنیدن موسیقی به تجربه‌ای فراتر از دریافت صرف اصوات تبدیل می‌شود.
آثار مشایخی؛ بازآفرینی خلاقانه موسیقی ایرانی و طرح پرسش‌های فلسفی

در ادامه این نشست، «آرش امینی»، رهبر ارکستر کنسرت «موسیقی نو در ایران»، با تشریح آثار اجرایی این برنامه گفت: «کنسرتو برای ویولن و سازهای ضربی» با تک‌نوازی امین غفاری، «کوارتت زهی با سازهای ضربی»، «کنسرتو برای ویولا و سازهای ضربی و زهی» و قطعه «دریا» از جمله مهم‌ترین آثاری هستند که در این رویداد روی صحنه می‌روند.

وی درباره ویژگی‌های ساختاری آثار مشایخی اظهار کرد: برخی آهنگسازان، موسیقی ایرانی را صرفاً در قالب ارکستراسیون غربی ارائه می‌کنند؛ اما آثار علیرضا مشایخی به بازآفرینی موسیقی ایرانی می‌پردازند. آثار او قالب ثابتی ندارند و هرکدام از نظر ساختار موسیقایی، فرم خاص خود را دارا هستند و الزاماً در چارچوب فرم‌های متداول موسیقی قرار نمی‌گیرند.

امینی افزود: آثار این هنرمند به دنبال طرح پرسش‌های فلسفی هستند؛ پرسش‌هایی که شاید هیچ‌گاه پاسخ قطعی نداشته باشند، اما آنچه اهمیت دارد، همین جست‌وجو و حرکت در مسیر پرسشگری است و دقیقاً همین ویژگی، آثار مشایخی را متمایز و برجسته می‌سازد.
ضرورت برنامه‌ریزی در مدیریت موسیقی کشور

رهبر ارکستر این پروژه همچنین با اشاره به ضرورت برنامه‌ریزی در مدیریت موسیقی کشور تصریح کرد: مدیریت دولتی باید به سمتی حرکت کند که انواع موسیقی در چارچوب سیاست‌های مشخص، برنامه‌ریزی و حمایت شوند. با چنین رویکردی می‌توان در آینده شاهد اتفاقات بهتری در حوزه اجرا بود.

امینی ادامه داد: این نوع برنامه‌ریزی می‌توانست زمینه برگزاری کنسرت ما را در چند روز فراهم کند، نه اینکه اجرا صرفاً به یک روز محدود شود. با این حال، همچنان امیدواریم این پروژه در شهرهای دیگر کشور نیز اجرا شود.
اجرای دو کنسرتو؛ چالشی بزرگ برای نوازنده

در ادامه، «امین غفاری»، نوازنده ویولن و ویولا، با اشاره به سابقه همکاری خود با علیرضا مشایخی گفت: این چندمین بار است که افتخار اجرای آثار استاد مشایخی را دارم. بسیار خوشحالم که پس از شاگردی و بهره‌مندی از آموزش‌های ایشان، این بار می‌توانم آثارشان را در عرصه اجرا به مخاطبان ارائه کنم.

وی افزود: در این کنسرت دو کنسرتو اجرا می‌کنم؛ مسیری که برای یک نوازنده چالشی بزرگ به شمار می‌رود و در اجراهای گروهی و مجموعه‌های بزرگ کمتر پیش می‌آید. اجرای چنین آثاری دشواری‌های خاص خود را دارد. غفاری با تأکید بر ساختارشکنی در آثار مشایخی یادآور شد که مخاطبان موسیقی می‌توانند تجربه‌ای کاملاً متفاوت را در این رویداد از سر بگذرانند.
نگاه متفاوت مشایخی به سازهای کوبه‌ای و اجرای قطعه «پیچک»

«فرزان فرنیا»، نوازنده سازهای کوبه‌ای و سرپرست آنسامبل کاروان نیز در این نشست با اشاره به جایگاه سازهای کوبه‌ای در آثار مشایخی گفت: نگاه استاد مشایخی به سازهای کوبه‌ای فراتر از نگاه بسیاری از هم‌نسلان اوست. در طول سال‌هایی که آثار ایشان را اجرا کرده‌ایم، همین تجربه‌ها زمینه شکل‌گیری آنسامبل کاروان را فراهم کرده است.

وی افزود: من و دیگر اعضای آنسامبل کاروان در اجرای ۱۴ آبان‌ماه در تمامی قطعات حضور خواهیم داشت و در بخشی مستقل نیز قطعه «پیچک» را اجرا می‌کنیم؛ اثری که به اعتقاد من، از زمانه خود جلوتر است.
چالش‌های بنیادین و تعریف‌نشدن مفهوم موسیقی در ایران

در بخش پایانی نشست، مشایخی با انتقاد شدید از وضعیت تاریخی و ساختاری موسیقی در ایران تصریح کرد: موسیقی و تمدن این سرزمین به شکلی غیرعادی رشد کرده‌اند و در این میان، موسیقی بیش از بسیاری از حوزه‌ها مورد بی‌مهری قرار گرفته است. اگر درباره ردیف موسیقی ایرانی و تاریخ آن تحقیق کنیم، با پیشینه‌ای مواجه می‌شویم که در مقایسه با تاریخ موسیقی در برخی کشورهای دیگر، محدودتر است.

این هنرمند با اشاره به تفاوت دیدگاه‌ها درباره مفاهیم پایه موسیقی افزود: حتی میان چهره‌های برجسته موسیقی کشور نیز گاهی درباره تفسیر اصطلاحات موسیقایی اتفاق نظر وجود ندارد. مفهوم موسیقی در ایران به‌درستی تعریف و تبیین نشده و پیامدهای آن مشهود است؛ برای نمونه، در تالار وحدت ارکستر سمفونیک روی صحنه می‌رود، اما سازها در رسانه ملی نمایش داده نمی‌شوند. این دوگانگی نشان‌دهنده چالش‌های عمیق ماست.

مشایخی در پایان خطاب به نسل جوان آهنگسازان گفت: کسانی که متوجه فاصله موسیقی ایران از روند تکامل تاریخی شده‌اند، دو راه پیش رو دارند؛ یا آموخته‌های خود را تقلید کرده و به مقلدان درجه‌چندم بدل شوند، و یا با تکیه بر ابتکار و خلاقیت، مسیری مستقل را شکل دهند. موسیقی زمانی به معنای واقعی متولد می‌شود که آهنگساز ابتکار عمل را به دست بگیرد.