نقش روشنگرانه در مسیر اسارت

حجت‌الاسلام غلامرضا عادل، معاون فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه، در سخنان خود روزهای پس از عاشورا را دوره اسارت خاندان سیدالشهدا (ع) دانست. وی تأکید کرد که این اسارت طبق منابع تاریخی، زیر نظر امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) و در مسیر کوفه تا شام رخ داد و این مقطع را از دردناک‌ترین برهه‌های تاریخ اسلام توصیف کرد.

عادل با بیان اینکه فهم عمیق عاشورا بدون شناخت نقش روشنگرانه و تاریخ‌ساز حضرت زینب (س) ممکن نیست، با استناد به مقاتل و منابع سیره اهل‌بیت (ع) گفت که این حادثه در مسیر اسارت، صرفاً یک مصیبت نیست، بلکه به محمل پیام و معرفت تبدیل می‌شود. وی نقش حضرت زینب (س) در تداوی نهضت عاشورا را «بی‌بدیل و اثرگذار» خواند و افزود: «اگر حضرت زینب (س) نبود، حقیقت عاشورا در کربلا می‌ماند و به نسل‌های بعد نمی‌رسید.»

تجلی زیبایی در میان مصیبت

حجت‌الاسلام عادل با بازخوانی یکی از ماندگارترین صحنه‌ها، به پاسخ تاریخی حضرت زینب (س) در مجلس اسرا به طعنه عبیدالله بن زیاد اشاره کرد. وی نقل کرد که ابن زیاد با نیت تحقیر پرسید: «دیدی خدا با برادر و خاندانت چه کرد؟» و حضرت زینب (س) پاسخ داد: «ما رأیت إلا جمیلاً؛ جز زیبایی ندیدم». عادل این جمله را حامل آموزه‌های الهی و نشانه‌ای از ایمان، تسلیم و قدرت روح دانست.

وی با تفکیک نگاه ظاهری و معرفتی به عاشورا، گفت در سطح ظاهری، عاشورا با مصیبت‌ها، تشنگی، شهادت، اسارت و آتش‌زدن خیمه‌ها شناخته می‌شود، اما در لایه عمیق‌تر، جلوه‌ای از ایمان، ایثار و بندگی خداوند است. وی همچنین به نمونه‌های ماندگاری همچون مناجات‌های شب عاشورا، وفاداری یاران امام حسین (ع)، سخن حضرت قاسم بن الحسن (ع) درباره شهادت با تعبیر «شیرین‌تر از عسل» و رجز مشهور نوجوان کربلا («إن تنکرونی فأنا ابن الحسن») به عنوان نماد ایمان و شجاعت اشاره کرد.

وی همچنین با روایت صحنه استقامت مادر شهید که پس از بازگردانده شدن سر بریده فرزندش، آن را با صلابت به سوی دشمن پرتاب کرد و گفت: «آنچه در راه خدا تقدیم شده، پس گرفته نمی‌شود»، بر ایستادگی حضرت زینب (س) تأکید نمود و گفت ایشان در برابر دشمن اظهار ضعف نکرد و مسئولیت بزرگ سپرده‌شده از سوی امام حسین (ع) را عامل ایستادگی و رساندن پیام عاشورا دانست.

پیوند میراث زینبی با اقتدار ملی

در پایان سخنان خود، عادل با پیوند دادن مسیر زینبی به امروز، حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی و ملی را مهم دانست و جنگ تحمیلی رژیم منحوس آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اسلامی را عاملی برای برجسته‌تر شدن نقش بانوان دانست. وی تأکید کرد حضور بانوان در کنار سایر اقشار، از ارکان اقتدار و همبستگی ملی است و گفت بانوان ایران اسلامی با تأسی به حضرت زینب (س)، مسیر آرمان‌های انقلاب اسلامی را تا رسیدن پرچم به صاحب اصلی‌اش، حضرت بقیةالله الاعظم (عج)، ادامه خواهند داد.

فراتر از تصویر «بانوی در کوره حوادث»

در بخش دیگری از این همایش، فریبا علاسوند، پژوهشگر و استاد حوزه و دانشگاه، به بازخوانی شخصیت حضرت زینب (س) فراتر از رنج و مصیبت پرداخت. وی در ابتدا با یاد شهدا و قدردانی از حضور خانواده‌های معظم شهدا، گفت که سرداران، سربازان و مردم در مسیر عزت ایران اسلامی و مکتب تشیع به شهادت رسیدند و حضور خانواده‌های آنان مجلس را مزین ساخته است.

علاسوند با بیان اینکه شناخت عمومی از حضرت زینب (س) در جامعه کافی نیست، توضیح داد که بسیاری از دانسته‌های رایج درباره ایشان تنها به تصویر «بانویی در کوره حوادث» محدود می‌شود که بار سنگین مصائب را از کربلا تا شام و مدینه تحمل کرده است. وی تأکید کرد که این تنها بخشی از واقعیت است و جایگاه ایشان بسیار فراتر از این تصویر محدود است. همچنین خاطرنشان کرد که با وجود اینکه بسیاری از ابعاد زندگی ایشان در منابع تاریخی بازتاب گسترده‌ای ندارد، اما همان مقدار موجود نیز سرشار از درس‌ها و معارف بزرگ است.

برنامه‌های مراسم

این مراسم با حضور جمعی از فرهیختگان، خانواده‌های معظم شهدا و ایثارگران برگزار شد و با قرائت آیاتی از کلام‌الله مجید آغاز گردید. در ادامه، شعرخوانی حماسی و معرفتی فریبا عباسی فضای محفل را زینبی کرد و در بخش پایانی، از خانواده‌های شهدای جنگ اخیر تجلیل به عمل آمد.