پیام دانشگاه در شرایط پساجنگ

 دکتر محمدحسین امید در نشستی که به مناسبت روز خبرنگار، روز شنبه ۲۴ مرداد در تالار شهید سلیمانی برگزار شد، دانشگاه تهران را یکی از سرمایه‌های راهبردی کشور در دوران کنونی توصیف کرد و گفت: این دانشگاه با نزدیک به ۴۵ هزار دانشجو و گستردگی ظرفیت‌های علمی، خود را متعهد می‌داند که در حوزه‌هایی مانند آب، امنیت غذایی، انرژی، محیط‌زیست و موضوعات اقتصادی و اجتماعی، در کنار دولت بایستد و سهم خود را در ساختن ایرانی مقتدر ایفا کند.
یاد شهدا و نقش بی‌بدیل رسانه‌ها

دکتر امید سخنان خود را با گرامی‌داشت یاد رهبر شهید انقلاب، شهدای این ایام، فرماندهان، همکاران دانشگاهی، دانشجویان و خبرنگاران آغاز کرد و از رشادت رزمندگانی سخن گفت که در گرمای طاقت‌فرسا و شرایط سخت، از کیان کشور پاسداری کردند و دشمن را زمین‌گیر ساختند.

وی در ادامه به تحول مهمی که در جنگ روایت‌ها رخ داده اشاره کرد و افزود: این نخستین تجربه‌ای بود که توانستیم در نبرد رسانه‌ای نه‌تنها عقب نیفتیم، بلکه گاه زودتر از دشمن روایت حقیقی را به جهانیان عرضه کنیم. خبرنگاران و فعالان فضای مجازی با تولید محتوای مستند، مانع از تحمیل روایت دروغین به افکار عمومی شدند.

رئیس دانشگاه همچنین ضمن تبریک روز خبرنگار، اطلاع‌رسانی مسئولانه و حرفه‌ای را امانتی مقدس خواند و ابراز امیدواری کرد که اصحاب رسانه همچنان با قلم خود، مشکلات بخش‌های مختلف کشور را به زبان مردم بازگو کنند.
تقویم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶

رئیس دانشگاه تهران تاریخ آغاز سال تحصیلی جدید را روز شنبه چهارم مهرماه اعلام کرد و افزود: بازه انتخاب واحد دانشجویان از هفتم تا پانزدهم شهریور خواهد بود. در مورد دانشجویان تازه‌وارد، برنامه به اعلام نتایج آزمون‌ها از سوی سازمان سنجش گره خورده است و امیدواریم این فرآیند با تأخیر زیادی همراه نشود.

وی با اشاره به تجربه موفق برگزاری حضوری دوره‌های تحصیلات تکمیلی در نیمسال گذشته تصریح کرد: در خصوص شیوه برگزاری کلاس‌ها در ترم پیش‌رو، تابع تصمیمات نهادهای بالادستی و شرایط کشور خواهیم بود.
حضور مؤثر در حل بحران‌های ملی

دکتر امید با تأکید بر اعتماد دولت به ظرفیت دانشگاه‌ها گفت: این همکاری مسبوق به سابقه است؛ دانشگاه تهران پیش‌تر بحران آب را به‌عنوان یک موضوع ملی پذیرفته و در کوتاه‌ترین زمان، ۳۲ راهبرد عملیاتی برای مدیریت این بحران به دولت ارائه کرده است. اکنون نیز در حال پیگیری تشکیل شورای همکاری مشابهی در حوزه امنیت غذایی هستیم و دانشگاه‌های مختلف بر اساس تقسیم کار ملی، هر یک مسئولیت بخشی از این مأموریت را بر عهده گرفته‌اند.

وی همچنین پیشنهاد داد که امنیت غذایی به‌عنوان یکی از ارکان امنیت ملی در سیاست‌گذاری کلان کشور مورد توجه جدی قرار گیرد و سازوکار ملی آن با مشارکت سه ضلع دولت، بخش خصوصی و دانشگاه طراحی شود.
بازسازی سبد آموزشی بر اساس نیاز جامعه

رئیس دانشگاه تهران از تحول در ساختار رشته‌ای دانشگاه خبر داد و گفت: هفت رشته جدید در دستور کار قرار گرفته و فراخوان جذب هیأت علمی برای آنها منتشر شده است. در مقابل، رشته‌هایی که در سال‌های اخیر با کاهش تقاضا مواجه بوده‌اند در حال ارزیابی هستند و احتمال دارد برخی از آنها متوقف و جای خود را به رشته‌های متناسب با نیاز روز کشور بدهند.
جهش در ساخت خوابگاه و زیرساخت

دکتر امید با اشاره به توسعه فعالیت‌های کاربردی دانشگاه از ظرفیت قانون جهش تولید دانش‌بنیان گفت: در کمتر از یک سال، یک خوابگاه مجهز در دانشگاه ساخته شده و برای مهرماه آماده بهره‌برداری است. علاوه بر این، بزرگ‌ترین پروژه خیّرساز کشور در حوزه دانشگاهی با زیربنای ۱۲۰ هزار مترمربع شامل برج‌های خوابگاهی، مجموعه‌های ورزشی و رفاهی و سالن اجتماعات در آستانه آغاز عملیات اجرایی قرار دارد.

وی درباره مشکل تراکم جمعیت در برخی خوابگاه‌ها نیز توضیح داد: در سال‌های گذشته به دلیل افزایش تعداد دانشجویان، در بعضی اتاق‌ها بیش از ظرفیت استاندارد اسکان داده شده است. هدف ما این است که تا پایان نیم‌سال اول، با تنظیم ورودی‌ها و بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید، شرایط به حالت استاندارد بازگردد. در عین حال، اولویت تخصیص خوابگاه با دانشجویان ورودی جدید است، هرچند در موارد خاص برای دانشجویان سنواتی که خارج از اراده آنان با تأخیر تحصیل مواجه شده‌اند، مساعدت صورت می‌گیرد.
بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت مالیاتی

رئیس دانشگاه تهران با اشاره به موانع سال گذشته در استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی گفت: ابهامات قانونی و شرایط جنگ، مانع از بهره‌برداری کامل از این فرصت شد، اما امسال با رفع موانع، نخستین پروژه با اعتباری بالغ بر دو هزار میلیارد تومان در آستانه آغاز است.

وی هدف‌گذاری امسال را چنین اعلام کرد: پارک علم و فناوری حداقل هزار میلیارد تومان، معاونت پژوهشی از مسیر مؤسسات وابسته حداقل هزار میلیارد تومان و حوزه سرمایه‌گذاری دانشگاه حداقل ۱۰۰ میلیارد تومان از این ظرفیت جذب خواهند کرد و چند پروژه دیگر نیز در حال مذاکره هستند.
طرح تغذیه؛ پاسخ به دغدغه‌های دانشجویی

دکتر امید در واکنش به نگرانی‌ها درباره طرح جدید تغذیه دانشجویی تصریح کرد: این طرح در چارچوب سیاست دولت برای انتقال یارانه به انتهای زنجیره مصرف طراحی شده است. به این معنا که یارانه به‌جای پرداخت به رستوران‌ها، مستقیماً در کیف پول دانشجو شارژ می‌شود و او می‌تواند در رستوران‌های طرف قرارداد از آن استفاده کند. در مرحله نخست، رستوران‌های موجود دانشگاهی به این طرح می‌پیوندند و به‌تدریج رستوران‌های جدیدی نیز اضافه خواهند شد.

وی درباره نگرانی اصلی دانشجویان یعنی همخوانی اعتبار با تورم گفت: این نگرانی با تضمین دولت برطرف شده است. مبلغ اولیه از سوی صندوق رفاه پرداخت می‌شود و هرگونه افزایش قیمت نیز دولت جبران خواهد کرد. اگر این اطمینان وجود نداشت، دانشگاه وارد اجرا نمی‌شد. نقش دانشگاه صرفاً نظارت بر کیفیت، کمیت و حسن اجرای قرارداد است و سیاست‌گذاری در سطح دولت انجام می‌شود.
حجاب و انضباط؛ تأکید بر گفت‌وگو

رئیس دانشگاه درباره شایعات مربوط به حضور گشت ارشاد در دانشگاه گفت: این موضوع صحت ندارد. دانشگاه تهران سال گذشته نیز چنین گشتی نداشت و امسال هم نخواهد داشت. البته دانشگاه مانند هر نهاد دیگری چارچوب‌های قانونی دارد که به آنها پایبندیم، اما رویکرد ما حل مسئله از مسیر گفت‌وگو و تعامل است.

وی در خصوص پرونده‌های انضباطی نیز توضیح داد: رویه دانشگاه تفکیک میان اعتراض مدنی و هنجارشکنی است. دانشجویانی که صرفاً اعتراض داشته‌اند، با برگزاری جلسات متعدد و ارائه توضیح، موضوع پیگیری شده است. اما درباره افرادی که مرتکب تخلف شده‌اند، پرونده به شورای انضباطی ارجاع شده است. در یک مورد، دو دانشجو به دلیل اهانت به پرچم جمهوری اسلامی ایران به اخراج محکوم شده‌اند که پرونده در مرحله تجدیدنظر است. برخی دانشجویان نیز پس از ابراز ندامت، با رأی مساعد شورا مواجه شده‌اند.

دکتر امید تأکید کرد: در رسیدگی به این پرونده‌ها تلاش شده است نه حقوق نظام ضایع شود و نه حق دانشجو پایمال.
عزم دانشگاه برای بازگشت به رتبه زیر ۳۰۰

دکتر امید با اشاره به افت رتبه دانشگاه تهران از زیر ۳۰۰ به زیر ۵۰۰ در سال‌های اخیر، دو عامل اصلی این افت را محدودیت‌های بودجه‌ای و تحریم‌ها عنوان کرد و گفت: کاهش اعزام استادان به فرصت‌های مطالعاتی و کنگره‌های بین‌المللی و نیز دشواری انتشار مقالات در مجلات معتبر جهانی به دلیل تحریم، از مهم‌ترین دلایل این سقوط بوده است.

وی از برنامه‌ای جامع برای احیای جایگاه بین‌المللی دانشگاه خبر داد و افزود: بسته پیشنهادی با همکاری مجلس و وزارت علوم شامل افزایش حضور بین‌المللی اساتید، اعزام به فرصت‌های مطالعاتی، جذب دانشجویان خارجی بیشتر و ایجاد صندوق مشترک با دانشگاه علوم پزشکی است. هدف ما این است که در دو سال آینده بار دیگر در جمع ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار گیریم.
توسعه شعب و تقویت دیپلماسی علمی

رئیس دانشگاه تهران با اشاره به ساماندهی شعب داخلی و خارجی گفت: پردیس بین‌المللی بغداد که مجوز خود را از دولت عراق دریافت کرده، در سال تحصیلی جدید عراق میزبان دانشجویان بین‌المللی خواهد بود. در داخل کشور نیز پذیرش دانشجوی خارجی در حال گسترش است، اما این پذیرش باید متناظر با استانداردهای علمی دانشگاه تهران باشد.
معیشت اساتید؛ دغدغه‌ای که باید فوری حل شود

دکتر امید با هشدار نسبت به پیامدهای بی‌توجهی به وضعیت معیشت اعضای هیأت علمی گفت: افت انگیزه اساتید و مهاجرت نسل جوان هیأت علمی، زنگ خطری است که باید جدی گرفته شود. وزارتخانه‌های علوم و بهداشت در حال پیگیری این موضوع هستند و امیدواریم تا پایان ماه به نتیجه برسد.

وی در عین حال تأکید کرد که دانشگاه تهران در زمره معدود سازمان‌هایی است که پرداخت حقوق در آن مبتنی بر عملکرد است و شاخص‌هایی مانند حجم تدریس، فعالیت پژوهشی، جذب اعتبار از منابع بیرونی، انتشار مقاله و تألیف کتاب، مستقیماً بر میزان دریافتی اعضا تأثیر می‌گذارد.

دکتر امید همچنین از تعیین تکلیف کدهای استخدامی اعضای جدید هیأت علمی خبر داد و گفت: در توافق اخیر با سازمان امور اداری و استخدامی، مقرر شد وضعیت کدهای معوقه روشن شود که بخشی از آنها منجر به صدور احکام شده و بقیه در مراحل اجرایی قرار دارد.
چابک‌سازی ستاد، توسعه آزمایشگاه

رئیس دانشگاه تهران از بازنگری در ساختار مدیریتی دانشگاه خبر داد و گفت: فرآیند کوچک‌سازی ستاد با هدف انتقال منابع به حوزه‌های عملیاتی مانند آموزش و پژوهش در حال اجراست و برخی مدیریت‌ها به واحدهای اجرایی واگذار شده‌اند.

وی در مقابل، بر توسعه و ایمن‌سازی آزمایشگاه‌ها به‌عنوان اولویتی مغایر با سیاست کوچک‌سازی تأکید کرد و افزود: پس از حادثه ناگوار اخیر در یکی از آزمایشگاه‌ها، بلافاصله فعالیت تمام آزمایشگاه‌ها متوقف و ارزیابی ایمنی آنها آغاز شد. مشخص شد که شمار قابل‌توجهی از کپسول‌های قدیمی فاقد استانداردهای ایمنی هستند که جمع‌آوری و با تجهیزات جدید جایگزین شدند. ایمنی محیط کار اعضای هیأت علمی و دانشجویان خط قرمز ماست.
درس‌های جنگ برای آینده علمی کشور

دکتر امید با اشاره به اینکه خوشبختانه دانشگاه تهران در جریان جنگ اخیر آسیبی ندید، بر لزوم بازنگری در الگوی توسعه زیرساخت‌ها تأکید کرد و گفت: تجربه این جنگ نشان داد متمرکز کردن تجهیزات و فناوری‌های کلیدی در یک نقطه، آسیب‌پذیری را به‌شدت افزایش می‌دهد؛ چنان‌که بخشی از تجهیزات یکی از پروژه‌های پیشران در یکی از دانشگاه‌ها در همین جنگ آسیب دید. از این‌رو، سیاست توسعه ما به سمت پراکندگی هوشمندانه و تمرکززدایی خواهد رفت.
تغییر در الگوی پذیرش دانشجو

دکتر امید با اعلام کاهش ۷ تا ۱۰ درصدی ظرفیت پذیرش دانشجوی دوره روزانه گفت: این تصمیم با توجه به محدودیت امکانات رفاهی به‌ویژه خوابگاه‌ها اتخاذ شده است. در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، دانشگاه تهران در هیچ مقطعی دانشجوی نوبت دوم نخواهد داشت. البته پذیرش نوبت دوم در پردیس‌های البرز، ارس و کیش طبق روال گذشته ادامه می‌یابد.
فناوری‌های نوظهور؛ پروژه‌هایی به ارزش هزاران میلیارد

دکتر امید با اشاره به برنامه‌های دانشگاه در حوزه فناوری‌های نوین گفت: در صورت نهایی شدن نخستین قرارداد، ارزش آن به‌تنهایی از مرز دو هزار میلیارد تومان عبور خواهد کرد. پروژه‌هایی نظیر برج فناوری در حوزه‌های دامپزشکی، فولاد و پتروشیمی و همچنین برج مشترک غذا و دارو با دانشگاه علوم پزشکی در دستور کار قرار دارد.

وی افزود: بیش از ۵۵ عضو هیأت علمی در حوزه هوش مصنوعی در دانشگاه فعالیت دارند و فراخوان جذب بیش از ۶۰ عضو جدید در حوزه فناوری‌های نوظهور منتشر شده است.
دانشگاه، ستون فناوری دفاعی کشور

رئیس دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود به نقش راهبردی دانشگاه در دفاع از کشور اشاره کرد و گفت: ملتی که از ابتدای انقلاب زیر فشار تحریم بوده، توانسته در برابر یکی از قدرتمندترین ارتش‌های جهان مقاومت کند و بخش عمده فناوری‌های مورد نیاز این مقاومت از دل همین دانشگاه‌ها بیرون آمده است.

وی با یادآوری تأکیدهای بنیانگذار انقلاب و رهبر شهید بر اهمیت دانشگاه و فناوری افزود: متأسفانه بسیاری از این توصیه‌ها در دولت‌ها به‌طور کامل اجرایی نشده است، اما هر زمان که دستگاه‌های دولتی، خصوصی و عمومی نیاز خود را به دانشگاه اعلام کرده‌اند، همکاری لازم صورت گرفته است؛ هرچند بسیاری از این دستاوردها قابل انتشار عمومی نیست.

دکتر امید تأکید کرد: دولت دو راه بیشتر ندارد؛ یا نیازهای دانشگاه را تأمین و تقاضاهایش را به دانشگاه ارجاع دهد، یا زمینه را برای تأمین منابع توسط خود دانشگاه فراهم کند.
پل زدن میان دانشگاه و بازار کار

دکتر امید با اذعان به اینکه دانش‌آموختگان دانشگاهی برای ورود به بازار کار نیاز به مهارت‌افزایی دارند، گفت: مأموریت مهارت‌آموزی به پارک فناوری دانشگاه واگذار شده و دوره‌های مختلفی برای ارتقای اشتغال‌پذیری دانشجویان برگزار می‌شود. در همین راستا، طرح مشترکی با بخش خصوصی و یک سمن فعال در حال تدوین است که دانشجویان بتوانند بخشی از دوران تحصیل خود را در محیط واقعی کار سپری کنند.

وی ابراز امیدواری کرد که در بازنگری رشته‌ها، رشته‌هایی که بازار کار محدودی دارند یا متقاضی ندارند حذف و رشته‌ها و میان‌رشته‌های جدید جایگزین شوند.
سازمان سرمایه‌گذاری؛ گامی به سوی خودگردانی مالی

رئیس دانشگاه تهران با اشاره به ظرفیت ماده ۱۴ قانون جهش تولید دانش‌بنیان گفت: این ماده به دانشگاه‌ها اجازه تأسیس سازمان سرمایه را داده و دانشگاه تهران از حدود دو سال قبل پیش‌قدم این مسیر شده است. اساسنامه این سازمان اکنون در دولت در حال بررسی است و امیدواریم با رفع ابهامات، زمینه فعالیت آن فراهم شود.

وی افزود: در شرایطی که منابع دولتی محدود است، دانشگاه باید بتواند از طریق همکاری با صنعت، اجرای پروژه‌های کاربردی و فروش خدمات علمی به بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی، بخشی از منابع پایدار خود را تأمین کند.
افزایش چشمگیر طرح‌های کاربردی

دکتر امید در پایان این بخش از سخنان خود از رشد قابل‌تعداد و حجمی طرح‌های کاربردی دانشگاه در یک سال اخیر خبر داد و ابراز امیدواری کرد این روند با شتاب بیشتر ادامه یابد.
پذیرش گسترده پسادکترا

رئیس دانشگاه تهران در پایان نشست از افزایش ظرفیت دانشگاه برای پذیرش دانشجوی پسادکترا خبر داد و گفت: شرط اصلی تحقق این ظرفیت، وجود موضوع پژوهشی از سوی اساتید و تأمین منابع مالی لازم است.