اختری: غذا و دارو از سنگرهای راهبردی حفظ استقلال ملت‌ها است

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن اختری، رئیس شورای عالی مجمع جهانی اهل‌بیت (ع)، در این همایش با اشاره به استفاده برخی قدرت‌های جهانی از ابزار غذا و دارو برای آسیب رساندن به انسان‌ها و تحت فشار قرار دادن ملت‌ها، تصریح کرد: غذا و دارو از نیازهای اولیه و همیشگی حیات بشر هستند و با وجود همه پیشرفت‌های علمی و فناوری، همچنان از ضروریات زندگی انسان و سایر موجودات زنده به شمار می‌روند.

وی افزود: امروز حوزه غذا و دارو یک سنگر مهم است و این گردهمایی می‌تواند سنگرهای مختلف را برای مقابله با تهدیدها به یکدیگر پیوند دهد. اختری با قدردانی از تولیدکنندگان و فعالان حوزه علم و غذا، گفت: باید تلاش کنیم جمهوری اسلامی ایران، ملت ایران و به تبع آن ملت‌های مسلمان و مستضعف جهان گرفتار زنجیره وابستگی به قدرت‌های استکباری نشوند. سازمان غذا و دارو نیز می‌تواند در این مسیر نقش‌آفرینی و پرچمداری کند.

وی افزود: مسائل اقتصادی، کارآفرینی، علم و فناوری از جمله عرصه‌هایی هستند که باید به آن‌ها توجه کرد و برای توسعه ظرفیت‌ها و بهره‌گیری از توانمندی‌های علمی و فنی در این حوزه‌ها تلاش داشت؛ چراکه این ظرفیت‌ها می‌توانند در رفع بسیاری از دشواری‌ها و مشکلات انسان نقش‌آفرین باشند.

حلال دیگر فقط غذا نیست

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به گسترش مفهوم حلال، گفت: این مفهوم دیگر به مواد غذایی محدود نیست، بلکه به مسئله‌ای جهانی تبدیل شده و ابعاد مختلف زندگی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. وی افزود: سازمان غذا و دارو و مرکز تحقیقات حلال این سازمان سال‌هاست کالاهای سلامت‌محور از جمله دارو، تجهیزات پزشکی، مکمل‌های غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی را تحت نظارت قرار می‌دهند تا الزامات حلال بودن رعایت شود.

چین، بازیگر بزرگ صنعت حلال

پیرصالحی با اشاره به گسترش صنعت حلال در جهان، گفت: بخش قابل‌توجهی از محصولات حلال در کشورهای غیرمسلمان تولید می‌شود و چین از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این محصولات به شمار می‌رود. وی افزود: بسیاری از مسلمانان در سفرهای بین‌المللی به دنبال غذا و محصولات حلال هستند و این مسئله فرصتی برای توسعه حضور تولیدکنندگان کشورهای اسلامی در بازارهای جهانی فراهم می‌کند.

رونمایی از شبکه ملی حلال

رئیس سازمان غذا و دارو از رونمایی طرح «شبکه ملی حلال» در این همایش خبر داد و تأکید کرد: صنعت حلال حوزه‌ای چندوجهی است که در محدوده فعالیت یک وزارتخانه یا سازمان نمی‌گنجد. وی بر نقش وزارت امور خارجه در برقراری ارتباط با کشورهای اسلامی و بهره‌گیری از ظرفیت مراکز همکاری میان کشورهای اسلامی تأکید کرد.

پیرصالحی همچنین بر ضرورت همکاری حوزه‌های علمیه و نهادهای علمی در بررسی پدیده‌های نوظهور سلامت از منظر فقهی تأکید کرد و گفت: تعامل میان حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، دستگاه‌های اجرایی و بخش صنعت باید تقویت شود.

رستگار: حلال در دنیای امروز فقط یک موضوع دینی نیست

حسین رستگار، رئیس مرکز ملی تحقیقات حلال سازمان غذا و دارو، در این همایش با تأکید بر جایگاه محصولات حلال در جهان، گفت: حلال در دنیای امروز دیگر صرفاً یک موضوع دینی نیست، بلکه به حوزه‌ای چندوجهی و میان‌بخشی تبدیل شده که تحقق اهداف آن مستلزم مشارکت مجموعه‌ای از نهادها، سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مختلف است.

وی با اشاره به گردش مالی حدود هفت‌هزار میلیارد دلاری بازار جهانی حلال، گفت: سهم ما از این بازار فقط یک‌دهم تا دو‌دهم درصد است؛ وضعیتی که با جایگاه و ظرفیت‌های جمهوری اسلامی ایران و جهان اسلام تناسب ندارد. رستگار افزود: ۷۵ درصد کالاهای حلال در حوزه سازمان غذا و دارو قرار دارد و تلاش می‌کنیم تمامی بازیگران بازار حلال را در همایش پیش رو گردهم بیاوریم تا بتوانیم از مزیت‌های آن بهره‌مند شویم.

گسترش دامنه حلال از غذا تا ژن‌درمانی

رستگار با تشریح گستره روزافزون محصولات و خدمات سلامت‌محور مشمول الزامات حلال، تصریح کرد: در گذشته، توجه به الزامات حلال عمدتاً بر حوزه مواد غذایی متمرکز بود، اما امروزه دامنه این موضوع به حوزه‌های متنوعی از جمله دارو، فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی، مکمل‌ها و تجهیزات پزشکی گسترش یافته است. وی افزود: این موضوع در حوزه‌های پیشرفته و تخصصی علوم پزشکی نیز ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است؛ به‌گونه‌ای که فناوری‌هایی نظیر سلول‌درمانی، ژن‌درمانی، مهندسی بافت و محصولات مورد استفاده در درمان ناباروری (از جمله جنین، اسپرم و تخمک)، ضرورت توجه علمی و تخصصی به ملاحظات حلال را مطرح می‌کنند. بنابراین، حلال باید به‌عنوان یکی از پیوست‌های مهم و راهبردی نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد و برای ابعاد مختلف آن، سازوکارهای علمی، نظارتی و اجرایی متناسب طراحی شود.

چهار رکن توسعه صنعت حلال

رئیس مرکز تحقیقات حلال، چهار رکن اصلی توسعه این حوزه را برشمرد:

۱. حوزه‌های علمیه و فقه (تبیین مبانی و ضوابط شرعی)
۲. صنعت و تولیدکنندگان
۳. دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی
۴. حاکمیت و دستگاه‌های اجرایی

وی با انتقاد از فعالیت جزیره‌ای بسیاری از مجموعه‌ها در کشور، گفت: متأسفانه فعالیت‌های پراکنده و بدون هماهنگی، مانع دستیابی به نتایج مطلوب شده است. رستگار در پایان تأکید کرد: ایجاد شبکه ملی حلال، تعامل میان این چهار رکن را تقویت و فعالیت‌ها را در مسیر مشترکی برای توسعه صنعت حلال، ارتقای سلامت و بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی این بازار قرار می‌دهد.

پیش‌دستی در سیاست‌گذاری، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر

رستگار با تأکید بر ضرورت پیش‌دستی در سیاست‌گذاری و تدوین برنامه‌های این حوزه، خاطرنشان کرد: ضروری است پیش از آنکه با الزامات و تحولات جهانی در حوزه حلال مواجه شویم، برای آن برنامه و راهبرد مشخص داشته باشیم. وی افزود: باید بتوانیم جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در میان کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و حتی در تعامل با کشورهای دیگر به‌درستی تعریف کنیم و با تکیه بر ظرفیت‌های علمی، صنعتی و تخصصی کشور، به بازیگری مؤثر در این عرصه تبدیل شویم.

رئیس مرکز ملی تحقیقات حلال، هدف اصلی نخستین همایش بین‌المللی «حلال و سلامت» را ایجاد همگرایی و تعیین مسئولیت و نقش هر یک از بخش‌های مرتبط دانست و افزود: این رویداد با هدف گردهم‌آوردن مجموعه بازیگران و ذی‌نفعان اصلی این حوزه، از دستگاه‌های اجرایی و وزارتخانه‌ها تا دانشگاه‌ها، صنایع و حوزه‌های علمیه برگزار می‌شود تا ضمن تبیین جایگاه و ابعاد مختلف حلال، پیوندهای راهبردی آن با نظام سلامت به‌صورت جامع مورد بررسی قرار گیرد و زمینه لازم برای هماهنگی و هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف فراهم شود.

هاشمی: تعامل حوزه و دانشگاه، کلید تبادل دیدگاه‌های تخصصی

محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو و دبیر اجرایی همایش، با تأکید بر ضرورت نگاه‌های نو به موضوع حلال و سلامت، گفت: تعامل حوزه و دانشگاه می‌تواند زمینه‌ساز تبادل دیدگاه‌های تخصصی مرتبط با فرآورده‌های سلامت باشد.

وی افزود: پرداختن به مقوله حلال و فرآورده‌های سلامت نیازمند عبور از رویکردهای تکراری و بهره‌گیری از دیدگاه‌های متنوع در حوزه‌های فلسفی، مبانی فکری و علوم تجربی است. هاشمی تأکید کرد: جلسات تخصصی فرصتی برای گفت‌وگو، تبادل نظر و مواجهه سازنده با اندیشه‌های مختلف هستند و می‌توانند به شکل‌گیری رویکردهای نوآورانه و تحولی کمک کنند.

سخنگوی سازمان غذا و دارو با اشاره به ارتباط موضوع حلال با طیف گسترده‌ای از علوم تجربی از جمله شیمی، فیزیولوژی، پزشکی، تغذیه و زیست‌شناسی، تصریح کرد: این حوزه به دلیل تأثیر مستقیم بر سلامت جسم و روح مردم، نیازمند مشارکت تخصص‌های مختلف است. هاشمی، هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی و تقویت ارتباط حوزه و دانشگاه را از الزامات توسعه مباحث حلال و سلامت دانست و ابراز امیدواری کرد این نشست زمینه‌ساز طرح دیدگاه‌های جدید و گسترش مباحث تخصصی در حوزه فرآورده‌های سلامت باشد.

بهفر: حلال تنها یک مجوز ظاهری نیست

عبدالعظیم بهفر، مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، در این همایش با تأکید بر اهمیت رعایت الزامات حلال در زنجیره تأمین مواد غذایی، گفت: حلال ریشه در قرآن کریم دارد و عاملی برای رشد و تعالی انسان معرفی شده است.

وی با تمایز میان ظاهر و حقیقت در مفهوم حلال، افزود: همان‌گونه که در آیه ۱۰۰ سوره مائده بر یکسان نبودن پاک و ناپاک تأکید شده است، فراوانی یا ظاهر یک محصول به‌تنهایی معیار ارزش‌گذاری نیست، بلکه ماهیت محصول و انطباق آن با الزامات شرعی و اصول سلامت اهمیت اساسی دارد.

بهفر تأکید کرد: نظارت بر تمامی حلقه‌های زنجیره تأمین، شرط اطمینان از حلال بودن فرآورده‌های غذایی است. وی افزود: توسعه سامانه‌های ردیابی، استقرار نظام پایش مستمر و تقویت هماهنگی بین دستگاه‌های نظارتی، از الزامات اطمینان از حلال بودن و سلامت فرآورده‌های غذایی است.

مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، توسعه نظارت‌های پیشگیرانه و تقویت هماهنگی بین‌بخشی را از اولویت‌های این حوزه دانست و گفت: تکمیل برنامه هدفمند نظارت بر زنجیره مواد و فرآورده‌های غذایی، ارزیابی و رتبه‌بندی جامع واحدهای تولیدی با رویکرد بازرسی مبتنی بر خودکنترلی و بهره‌گیری از ظرفیت مدیریت دانش و دستیارهای هوشمند در نظارت فنی، از جمله برنامه‌های مورد توجه است.

وی توسعه و تکمیل سامانه هوشمند هشدار سریع مواد غذایی و آشامیدنی، ارتقای سامانه صدور گواهی بهداشت با قابلیت ردیابی و داشبوردهای مدیریتی و مشارکت فعال در شبکه بین‌المللی اینفوسان (INFOSAN) با هدف تبادل اطلاعات درباره بیماری‌های ناشی از غذا را از دیگر محورهای این برنامه‌ها برشمرد.

بهفر همچنین بر ضرورت ارزیابی منابع تولیدکننده خارجی پیش از ورود برخی فرآورده‌ها به کشور تأکید کرد و افزود: بررسی هویت و احراز انطباق تولیدکنندگان خارجی فرآورده‌هایی مانند کلاژن و ژلاتین با الزامات مربوط، از جمله اقداماتی است که می‌تواند نظارت بر واردات را تقویت و اطمینان از رعایت ضوابط را افزایش دهد.

رونمایی از پوستر همایش، دو کتاب تخصصی و امضای تفاهم‌نامه همکاری

در حاشیه همایش بین‌المللی حلال و سلامت که با هدف معرفی برنامه‌های پیش‌روی شبکه ملی حلال و سلامت و توسعه تعاملات علمی، صنعتی و اقتصادی در حوزه حلال برگزار شد، از پوستر همایش بین‌المللی حلال و محصولات سلامت‌محور و اکسپو حلال و همچنین پوستر شبکه ملی حلال و سلامت رونمایی شد.

در بخش دیگری از این مراسم، از دو کتاب تخصصی رونمایی شد: کتاب «آینده صنعت غذا» که به بررسی چشم‌اندازها و تحولات پیش‌روی صنعت غذا می‌پردازد، و کتاب «اصطلاح‌نامه حلال» که با هدف تبیین و سامان‌دهی مفاهیم و واژگان تخصصی این حوزه، در راستای تقویت ادبیات علمی و ایجاد زبان مشترک میان پژوهشگران و فعالان صنعت حلال تدوین شده است.

همچنین در این مراسم، تفاهم‌نامه همکاری میان یکی از بانک‌های کشور و مرکز ملی تحقیقات حلال به امضا رسید.