پاسداری از هویت و زبان؛ رسالت حوزه هنری

دومین آیین اعطای «نشان ملی پارسی‌جان» عصر شنبه ۲۸ شهریورماه ۱۴۰۵ به همت دفتر پاسداشت زبان فارسی حوزه هنری انقلاب اسلامی در سالن سوره برگزار شد.

ناصر فیض، دبیر این آیین، در ابتدای مراسم گفت: آمده‌ایم تا از هویت و زبانمان پاسداری کنیم؛ چیزی که به واسطه آن در جهان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده‌ایم. حوزه هنری از زمان تأسیس، توجه ویژه‌ای به ادبیات داشت و شعر و ادبیات داستانی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت آن بود.

فیض ادامه داد: در حوزه ادبیات دفاع مقدس، شعر و دیگر شاخه‌های ادبی، آثاری تولید و منتشر شد که این حوزه را به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های فعالیت حوزه هنری تبدیل کرد. در ادامه این ضرورت احساس شد که باید مجموعه‌ای داشته باشیم که با توجه به تأکیدات رهبر انقلاب، به‌صورت ویژه‌تر به زبان فارسی توجه کند.

 زبان زنده در هزاره جدید؛ نشانه قدرت

دبیر آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان با اشاره به تأکیدات رهبر انقلاب بر اهمیت زبان فارسی افزود: مسائل مختلفی وجود دارد که می‌تواند موجب تضعیف و از دست رفتن زبان شود که ورود واژه‌های بیگانه یکی از آن‌هاست. یکی از نشانه‌های قدرتمند بودن یک زبان این است که در هزاره جدید همچنان زنده و پویا باشد. با گذشت قرن‌ها، ما همچنان با فردوسی و سعدی ارتباط برقرار می‌کنیم و آثار آن‌ها برایمان قابل فهم و ارتباط‌پذیر هستند.

فیض درباره معیارهای انتخاب برگزیدگان توضیح داد: ما چندان به سراغ کسانی که وظیفه ذاتی‌شان پاسداری از زبان فارسی است، نمی‌رویم؛ چراکه پاسداری از زبان فارسی وظیفه همه ماست. در این میان، افرادی هستند که می‌توانستند کار دیگری انجام دهند، اما به سراغ زبان فارسی آمده‌اند. ممکن است فردی هزینه‌ای برای این کار دریافت نکرده باشد و حتی هزینه بیشتری نیز متحمل شده باشد.

او افزود: این جایزه به‌صورت ماهانه نیز برگزار می‌شود و در قالب «سرو سیمین» به برگزیدگان اهدا می‌شود. همچنین یک جایزه سالانه داریم که از میان برگزیدگان ۱۲ ماه انتخاب می‌شود و ممکن است در این میان فرد جدیدی نیز به جمع نامزدها اضافه شود.

 زبان خودِ فکر است

سیدعلی میرفتاح، دبیر علمی آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان، با یاد و خاطره‌ای از قاسم هاشمی‌نژاد گفت: یک روز به خدمت او رفتم و محزون بود. کتابش تازه چاپ شده بود و من گمان می‌کردم خوشحال باشد. از ناراحتی‌اش پرسیدم و به اشتباه تایپی که در کتابش رخ داده بود اشاره کرد. قاسم هاشمی‌نژاد به من گفت: «سخن امانت است و من نمی‌توانم خیانت در امانت بکنم.»

میرفتاح ادامه داد: ما معتقدیم این کلمات شأن قدسی دارند. تصور کنید ۱۰۰ سال دیگر بگویند در دوره‌ای که در این کشور جنگ، توپ و تفنگ، تیر و موشک و مسائل اقتصادی وجود داشت، گروهی نیز بودند که حواسشان به زبان فارسی بود و آن را رصد می‌کردند تا آسیبی به این زبان وارد نشود.

او با تأکید بر اینکه زبان تنها وسیله ارتباطی نیست، گفت: زبان، خودِ فکر است. زبان آشفته و پراکنده به فکر آشفته و پراکنده منجر می‌شود و زبان منسجم به شکل‌گیری فکر منسجم کمک می‌کند. بنابراین برای حل بسیاری از مسائل، باید به زبان توجه داشته باشیم و اگر زبان را اصلاح نکنیم، بخشی از مسائل فکری و فرهنگی نیز حل نخواهد شد.

میرفتاح با اشاره به ویژگی خطیبان و سخنوران برجسته افزود: به یاد دارم که رهبر شهید انقلاب حتی پیش از سخنرانی، نکات و کلمات خاصی را یادداشت می‌کردند و با دقت به واژه‌هایی که استفاده می‌کردند، توجه داشتند. این موضوع نشان می‌دهد که کلمات اتفاقی و بی‌اهمیت نیستند.

 بی‌توجهی به زبان فارسی در سیستم اداری و آموزشی

دبیر علمی این دوره با اشاره به عرصه‌های مختلف توجه به زبان فارسی گفت: یکی از بخش‌هایی که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، سیستم اداری کشور و نظام بروکراسی است. در سیستم اداری و قانونی کشور، زبان فارسی به شکل قابل توجهی مورد بی‌توجهی قرار گرفته است. ادبیات نامه‌های اداری و برخی نامه‌های حقوقی به گونه‌ای است که گاهی مردم عادی اصلاً متوجه معنای آن نمی‌شوند.

میرفتاح ادامه داد: بزرگان ما در گذشته به این موضوع توجه داشتند. قائم‌مقام فراهانی یکی از خدماتی که انجام داد، نجات دادن نامه‌های اداری از وضعیت پیچیده و دشوار آن دوره بود. امروز نیز به چنین اتفاقی نیاز داریم. یکی از کارهای مهمی که دفتر پاسداشت زبان فارسی می‌تواند آغاز کند، توجه به زبان فارسی در بخش اداری و بروکراسی کشور است.

او در پایان با اشاره به نظام آموزشی گفت: یکی دیگر از عرصه‌های مهم، نظام آموزشی کشور است که در این زمینه نیز نگرانی‌هایی وجود دارد و باید توجه بیشتری به زبان فارسی در این حوزه صورت گیرد.

 پارسی‌جان؛ صدای تازه‌ای برای حفظ زبان فارسی

میلاد عرفان‌پور، شاعر و مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری، با تشکر از برگزاری این برنامه گفت: بنای پارسی‌جان، متمایز و صدایی تازه‌ای برای حفظ زبان فارسی است. نیاز است که برنامه‌هایی که برای حفظ زبان فارسی برگزار می‌شوند، خلاقانه‌تر و مردمی‌تر شوند.

عرفان‌پور همچنین یاد و خاطره‌ای از امام شهید سیدعلی خامنه‌ای داشت و گفت: همان بزرگ‌مردی که در این پنج دهه اخیر کسی به اندازه او برای حفظ ادبیات و زبان فارسی دل نسوزاند.

در ادامه این بخش، فریبا یوسفی به شعرخوانی پرداخت.

گنجور حاصل کار هزاران نفر است

حمیدرضا محمدی، بنیان‌گذار گنجور و برنده نشان ملی پارسی‌جان، در این آیین گفت: گنجور اساساً یک چهره و یک شخص نیست و باید از هزاران نفری یاد کنم که پشت این مجموعه ایستاده‌اند و آن را پرورش داده‌اند تا به مقصد کاربران اینترنت تبدیل شود؛ کاربرانی که با یک جست‌وجو به شعر مورد نظر خود دسترسی پیدا می‌کنند.

بنیان‌گذار گنجور ادامه داد: گنجور حاصل کار هزاران نفر است و اینکه در این مراسم به گنجور بها داده شده، فقط به من مربوط نیست، بلکه به کار و تلاش این هزاران نفر بها داده شده است.

خوشه‌چین دفتر ادبیات ایران هستم

محمد معتمدی، خواننده آواز ایرانی و نامزد دریافت «نشان ملی پارسی‌جان»، دو قطعه موسیقی «حالا که می‌روی» و «مژده باران» را برای حاضران اجرا کرد.

معتمدی در ادامه گفت: برای من باعث افتخار است که در این جمع ادبی و به بهانه پاسداشت زبان فارسی حضور دارم. من خوشه‌چین دفتر ادبیات ایران هستم و دستم در سفره شعر و شاعران است. وظیفه دارم بدون اینکه تخریبی در این مسیر ایجاد کنم، شعر را به گوش شنونده منتقل کنم.

شعر زبان فارسی را نجات داده است

یوسفعلی میرشکاک، شاعر و پژوهشگر ادبیات، ضمن قدردانی از کسانی که در عرصه نهاد هنر و اندیشه کشور تلاش می‌کنند، گفت: یادمان نرود که اگر پارسی‌جان گل کرده، برای این است که در این مملکت شعر وجود دارد و شعر است که زبان فارسی را نجات داده است.

او افزود: نثر ما بنیادش نفسانیت است. شما کمتر کسی مانند ابوالفضل بیهقی پیدا می‌کنید که کتابش را مانند یک رمان مدرن بخوانید.

میرشکاک ادامه داد: مدت‌هاست می‌بینم که جلسه و شب شعر داریم اما جلسه هندسه کلمات نداریم. امیدوارم این پارسی‌جان روزی جهانی شود و ان‌شاءالله می‌شود.

او در پایان گفت: این زبان امانت دست مقدس متعالی است که پشت کتف سلمان فارسی گذاشت، یعنی امیرالمؤمنین (ع). این زبان هم جزو امانتی است که بر گردن ماست. امانت ولایت معصوم است و این زبان اگر بروز و ظهور دارد، به ولایت مظاهر ازلی ابدی حضرت حق برمی‌گردد.

 پارسی همان سرو سخن‌گوست

حسین اژدهایی، خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان و نامزد دریافت «نشان ملی پارسی‌جان»، گفت: امروز هم جنگ تمدنی ادامه دارد؛ تمدن شرق با پرچمداری ما و تمدن غرب. حتماً پیروزی نهایی با ماست، چراکه اینجا سرزمین خداست.

اژدهایی افزود: آنچه به نظرم می‌رسد این است که «پارسی» همان سرو سخن‌گوست؛ این همان ایران ماست. ایران، جاودان‌ترین خاک خدا و خون و شرف ماست.

 نامزدهای نشان ملی و سرو زرین پارسی‌جان

هیئت داوران دومین آیین اعطای نشان ملی پارسی‌جان، نامزدهای دریافت نشان ملی و سرو زرین پارسی‌جان را به شرح زیر اعلام کرد:

    نرم‌افزار بله
    محمدمهدی باقری (مدیر مؤسسه ویراستاران)
    حمیدرضا محمدی (مؤسس تارنمای گنجور)
    محمد معتمدی (خواننده آواز ایرانی)
    قطار شهری تهران (معاونت فرهنگی مترو)
    حسین اژدهایی (خبرنگار واحد مرکزی هرمزگان)

در پایان، نشان ملی پارسی‌جان به حمیدرضا محمدی، مؤسس تارنمای گنجور، اعطا شد.

انتهای پیام