به گزارش جامعه ایده آل؛محسنی‌اژه‌ای در ابتدای سخنان خود با قدردانی از تلاشگران عرصه هوشمندسازی عدلیه، گفت: این گام بزرگ در تحول دسترسی مردم به خدمات قضایی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، همزمان با جنگ ۱۲ روزه آغاز و با پایان آن وارد فاز اجرایی شد.
وی افزود: طی بیش از ۵ سالی که متصدی ریاست قوه قضاییه شده‌ام، راهبردی را اتخاذ کرده‌ام که مبتنی بر آن بتوانیم داده‌های موجود در مراجع قضایی را در چارچوب شرع و قانون و با گمنام‌سازی، حفظ محرمانگی و صیانت از حریم خصوصی، با متخصصان حوزه‌های حقوق، جامعه‌شناسی و فیلم و مستندسازی به اشتراک بگذاریم. هدف، افزایش سواد حقوقی آحاد جامعه و پیشگیری از جرایم ناشی از جهل نسبت به قانون است.
«بستن درهای عدلیه، نه به نفع قوه قضاییه است و نه به نفع مردم»
رئیس قوه قضاییه با تأکید بر رفع انسدادها به‌منظور آشنایی مردم با روند‌ها و تشکیلات قضایی، گفت: احساس من آن بود که انسداد و بستن درهای عدلیه، نه به نفع قوه قضاییه است و نه به نفع مردم. طی ۵ سال اخیر، تدابیری اندیشیده‌ایم که این درها گشوده شود.
وی افزود: نمود این رویکرد، اشتراک‌گذاری داده‌های قضایی با رعایت تمامی ترتیبات امنیتی، سرکشی نمایندگان مجلس و کنشگران آموزشی از زندان‌ها و ندامتگاه‌ها، و همچنین توصیه به دیوان‌عالی کشور برای حضور دانشجویان و اندیشمندان حقوق در جلسات وحدت رویه به‌عنوان ناظر، است.
«خدمات قضایی باید ارزان‌ترین، سریع‌ترین و سهل‌ترین شکل ممکن ارائه شود»
محسنی‌اژه‌ای با تشریح فواید توسعه ابزارهای فناورانه در عدلیه، تصریح کرد: ما خود را مکلف می‌دانیم خدمات قضایی را به ارزان‌ترین شکل ممکن و با نهایت تکریم در قبال مردم عرضه کنیم. تحقق این اهداف در گروی تکمیل هوشمندسازی عدلیه است.
وی افزود: یکی از مزایای توسعه هوش مصنوعی در ارائه خدمات قضایی، پیشگیری از مفاسد و تخلفات و افزایش شفافیت در فرایندها است. ما معتقدیم توسعه هوش مصنوعی در ساختار قضایی، تنها یک تسهیل‌گر اداری نیست، بلکه یک تحول ساختاری در جهت تحقق عدالت است.
«نسبت به حریم خصوصی مردم و امنیت اطلاعاتشان حساس باشید»
رئیس قوه قضاییه با اشاره به آسیب‌های احتمالی هوش مصنوعی، گفت: در استراتژی حکمرانی هوشمند، نباید رویکردهای خوش‌بینانه افراطی را مدخلیت داد و از آسیب‌ها غافل شد. ما بر دو مقوله تأکید مؤکد داریم: نخست، امنیت داده‌ها به‌طور کامل تأمین شود تا مبادا اطلاعات به دست دشمن بیفتد؛ ثانیا، از اسرار مردم و حریم خصوصی افراد به‌طور کامل صیانت شود.
وی همچنین به مسئولان مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه دستور داد در ارائه و اشتراک‌گذاری نوآوری‌های فناورانه خود به سایر دستگاه‌ها، خست و امساک به خرج ندهند و چنانچه این ابداعات برای تسهیل امور مردم در سایر بخش‌ها مفید است، آن‌ها را در اختیار متولیان مربوطه قرار دهند.
«برای نخستین بار، یک نهاد حاکمیتی داده‌های خود را در اختیار بخش خصوصی قرار داد»
حجت‌الاسلام والمسلمین خلیلی، معاون اول قوه قضاییه، در این نشست با بیان اینکه عدالت امری ثابت است اما شیوه‌های رسیدن به آن متغیر، گفت: تا پیش از امروز، هیچ‌گاه عدلیه اطلاعات و داده‌های خود را در اختیار سکو‌ها قرار نداده بود. البته این به معنای فقدان نظارت نیست؛ نظارت‌های ما به‌صورت جدی در حال انجام است.
وی افزود: ارائه مشاوره‌های پیش از ثبت اظهارنامه توسط سکو‌ها، نقش ویژه‌ای در ایجاد صلح و سازش و کاهش ورودی پرونده به عدلیه خواهد داشت. افزایش سرعت و دقت و کاهش هزینه‌ها، از مزایای مهم استفاده از سکوهای هوشمند است.
«۷ سکو متصل شدند و ۹ سکوی دیگر در حال اتصال هستند»
حجت‌الاسلام والمسلمین صاحبکار، معاون راهبردی قوه قضاییه، در این نشست از پیشرفت ۶۲ درصدی اجرای سند تحول قضایی خبر داد و گفت: ما امروز شاهد ورود گسترده هوش مصنوعی به عدلیه به‌عنوان رابط بین قوه قضاییه و مردم هستیم.
وی افزود: ارائه مشاوره با هدف صلح و سازش و پیشگیری از تشکیل پرونده، تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی در ۷ روز هفته و به‌صورت ۲۴ ساعته، کاهش هزینه‌ها و حذف برخی عوامل انسانی دخیل در تشکیل پرونده، از جمله مزایای استفاده از زیست‌بوم خدمات هوشمند قضایی است.
«این پروژه را در جنگ ۱۲ روزه آغاز و بعد از جنگ رمضان خاتمه دادیم»
حجت‌الاسلام والمسلمین کاظمی‌فرد، رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، در این جلسه گفت: ما امروز در آستانه یک تحول بزرگ و بنیادین در نحوه تعامل مردم با دستگاه قضایی هستیم.
وی افزود: ما دو نسل از خدمات قضایی یعنی دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و خودکاربری مراجعین حرفه‌ای را سپری کردیم. در حال حاضر با آغاز به کار این زیست‌بوم جدید مبتنی بر خدمات هوشمند قضایی، مردم می‌توانند در یکی از ۷ سکویی که امروز شروع به فعالیت می‌کنند و ۹ سکوی دیگر که تا هفته‌های آینده اضافه می‌شوند، با حفظ محرمانگی خدمت خود را دریافت کنند.
کاظمی‌فرد با تأکید بر اینکه برای نخستین بار در کشور یک دستگاه حاکمیتی خدمات خود را در اختیار سکوهای بخش خصوصی قرار داده است، گفت: ما از مزیت سکوهای داخلی یعنی دسترسی بالای مردم و سهولت استفاده بهره بردیم. کلیه زیرساخت‌ها، منابع سخت‌افزاری و نرم‌افزاری این زیست‌بوم توسط سکوهای بخش خصوصی تهیه شده و قوه قضاییه این زیست‌بوم را بدون یک ریال هزینه دولتی ایجاد کرده است.
وی افزود: برای نخستین بار، حجم بالایی از داده شامل ۱۰ میلیون دادنامه و ۱ میلیون اظهارنامه را پس از گمنام‌سازی و با حفظ حریم خصوصی جهت آموزش هوش مصنوعی در اختیار سکوهای بخش خصوصی قرار داده‌ایم.
کاظمی‌فرد با اشاره به اینکه برای این پروژه بیش از ۵۰ سکو درخواست داشتند، گفت: در یک فرآیند دقیق، هوش مصنوعی آن‌ها از نظر دانش حقوقی و هدایتگری کاربران بررسی و امتیازبندی شدند. اکنون ۷ سکو شامل «آداد»، «بله»، «دادنو»، «دادیار»، «دیوان»، «روبو وکیل» و «وکیل شریف» متصل شده‌اند و ۹ سکوی دیگر در حال اتصال هستند. مدیران این پروژه نیز دو جوان دهه هفتادی در مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه هستند.
«ثبت اولین اظهارنامه با هوش مصنوعی در سیستم قضایی، یک دستاورد تاریخی است»
کاظم کیال، مدیرعامل پیام‌رسان بله، در این نشست با تقدیر از همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، گفت: امروز دستگاه قضایی کشور با رویکرد ایجاد یک زیست‌بوم بدون انحصار برای مشارکت بخش خصوصی، زمینه را برای ورود شرکت‌های مختلف و ارائه خدمات نوآورانه به مردم فراهم کرده است.
وی افزود: پیام‌رسان بله در حال حاضر ۶۷ میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده دارد که از این تعداد، حدود ۴۰ میلیون نفر کاربر فعال ماهانه و ۲۰ میلیون نفر کاربر فعال روزانه هستند. در حال حاضر ماهانه حدود ۸ میلیون پیام قضایی از طریق بله به مردم اطلاع‌رسانی می‌شود.
کیال با اشاره به ظرفیت‌های بله در حوزه خدمات قضایی، گفت: بازوی عدل ایران در پیام‌رسان بله حدود ۳/۵ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد. نیم میلیون نفر تاکنون با دستیار هوش مصنوعی بله کار کرده‌اند و بیش از ۳۵۰ هزار سؤال پرسیده شده است. در همین مدت کوتاه، تقریباً ۳ هزار عریضه و اظهارنامه با استفاده از هوش مصنوعی در بله تولید شده است.
وی افزود: ثبت اولین اظهارنامه با هوش مصنوعی در سیستم قضایی کشور را یک دستاورد تاریخی می‌دانیم. این فناوری می‌تواند پیش از ورود افراد به فرآیند قضایی، به آن‌ها در آگاهی از حقوق و مسیر صحیح اقدام کمک کند و در مواردی که ادله کافی وجود ندارد، مانع از ورود غیرضروری افراد به فرآیند قضایی شود.
«قوه قضاییه شیوه‌ای جدید در ارائه خدمت به مردم ارائه داده است»
زهرا سادات فاطمی، مدیرعامل شرکت آیه و ارائه‌دهنده محصول دادنو، در این جلسه گفت: نشست امروز صرفاً در رابطه با ارائه محصولات هوشمند قضایی نیست، بلکه در رابطه با شیوه‌ای جدید در ارائه خدمات به مردم است که قوه قضاییه جزو پیشگامان آن در مجموعه حاکمیت محسوب می‌شود.
وی افزود: پیش از این، شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی برای دستیابی به داده‌های مورد نیاز ناچار بودند اطلاعات را از منابع مختلف جمع‌آوری کنند. اما فراهم شدن دسترسی به داده‌های متنوع و معتبر قضایی، امکان توسعه و آموزش دقیق‌تر محصول دادنو را فراهم کرده است.
فاطمی با بیان اینکه مزیت دادنو صرفاً در استفاده از فناوری هوش مصنوعی خلاصه نمی‌شود، گفت: دو ویژگی مهم در این طرح وجود دارد که مدل‌های عمومی خارجی از آن برخوردار نیستند: نخست، دسترسی به داده‌های تخصصی متناسب با نظام حقوقی کشور و دوم، امکان اتصال به خدمات قضایی و انجام برخی فرآیندها از طریق این بستر.
وی افزود: یک مدل عمومی هوش مصنوعی نمی‌تواند به‌صورت مستقیم برای کاربر اظهارنامه یا لایحه را در فرآیندهای قضایی کشور ثبت کند، اما ایجاد دسترسی‌های لازم از سوی قوه قضاییه برای سکوهای داخلی، این امکان را فراهم کرده است.
فاطمی در پایان با قدردانی از تلاش‌های مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه خاطرنشان کرد: تیم اجرایی ما طی یک تا دو سال اخیر به‌صورت شبانه‌روزی تلاش کرد و علی‌رغم جنگ تحمیلی که سختی‌ها و موانعی را بر سر راهمان قرار داد، هیچ‌گاه تلاش خود را متوقف نکردیم.
