احمد عطایی، مسئول ستاد نمایشگاه، در ابتدای نشست، برگزاری این رویداد را در راستای «جهاد تبیین» ارزیابی کرد و با اشاره به ایام اخیر گفت: ما دو ماه محرم و صفر را پشت سر گذاشتیم و تشییع رهبر شهید بر غم ما افزود، اما همان‌طور که جمعه و فردا باید برخاست، امیدواریم این رویداد مقدمه‌ای برای شکست صهیونیسم و خروج آمریکا از منطقه باشد.

وی به چرایی شکل‌گیری این نمایشگاه اشاره کرد و افزود: در بهمن‌ماه سال گذشته ایده‌ای مطرح شد که در تقویم سالیانه ما، وقایع متعددی وجود دارد که در سه محور مشترک‌اند: حضور رژیم پهلوی، مداخلات آمریکا و پیش‌زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب اسلامی. این رویدادها معمولاً در حافظه تاریخی مردم به‌صورت پراکنده حضور دارند و در هر مناسبت برنامه‌هایی اجرا می‌شود، اما در ذهن به یک «جریان» واحد تبدیل نمی‌شوند. سؤال اصلی ما این بود که چگونه می‌توان این جریان‌سازی را ایجاد کرد و جایگاه سنت‌های الهی در این وقایع کجاست.
سنت‌های الهی؛ چارچوب تحلیل تاریخ

عطایی با تأکید بر اینکه سنت‌های الهی قوانینی هستند که خداوند به واسطه آنها عالم را مدیریت می‌کند، تصریح کرد: هیچ‌یک از وقایع تاریخی اتفاقی نیست. رهبر شهید تعبیری دارند که «تاریخ یعنی من و شما»؛ یعنی همین افرادی که امروز اینجا حضور دارند. در سنت‌های الهی، ما دو سمت در تاریخ داریم؛ سمت درست تاریخ که لطف و سعادت الهی شامل حال انسان می‌شود، و سنت قطعی الهی که هر حرکت در جهت عدم همیاری با حق، محکوم به شکست است.

وی افزود: وقایع تاریخی ما هرکدام در بستر یکی از سنت‌های الهی قابل بررسی است. اگر کسی در مسیر تفرقه، عدم اطاعت و نبود همدلی حرکت کند، از مسیر سنت‌های الهی خارج شده است. هدف ما این بود که این حوادث را ابتدا در ذهن مخاطب به هم متصل کنیم تا به یک جریان تبدیل شوند، و در گام دوم، آنها را در بستر سنت‌های الهی تعریف کنیم تا ماندگار شوند.
هشدار درباره بازنویسی تاریخ توسط دشمن

رئیس ستاد نمایشگاه با تأکید بر اهمیت حافظه تاریخی جامعه هشدار داد: اگر وقایع تاریخی در حافظه جمعی ماندگار نشوند، دشمن می‌تواند با تعریف و تبلیغات خود آنها را به فراموشی بسپارد. امام شهید نیز تأکید داشتند که ضعیف شدن حافظه تاریخی ملت بسیار خطرناک است؛ زیرا بازنویسی حافظه تاریخی توسط دشمن به‌سرعت انجام می‌شود و این همان هجمه فرهنگی است.

به گفته عطایی، پس از هشت جلسه شورای سیاست‌گذاری، تصمیم بر این شد که نخستین نمایشگاه با تبیین و تشریح رویداد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ آغاز شود.
کریمی‌پور: ۲۱۰۰ عنوان کتاب از میان ۱۸ هزار اثر

محمدحسین کریمی‌پور، دبیر اجرایی نمایشگاه، با ارائه گزارشی از روند انتخاب آثار گفت: از میان ۱۸ هزار و ۳۴۰ عنوان کتابی که در ۱۰ سال اخیر با موضوع کودتای ۲۸ مرداد، استکبارستیزی و واقعه دانشکده فنی دانشگاه تهران منتشر شده است، ۲۱۰۰ عنوان از ۱۱۰ ناشر برای عرضه در نمایشگاه انتخاب شده‌اند. پالایش این آثار با دو معیار اصلی، یعنی موجود بودن عناوین و تناسب موضوعی صورت گرفته است.

وی افزود: نمایشگاه در دو بخش فیزیکی و مجازی برگزار می‌شود. بخش فیزیکی از ۲۶ مرداد تا ۴ شهریور در باغ کتاب تهران پذیرای مخاطبان خواهد بود و بخش مجازی نیز در سامانه بازار کتاب میزبان علاقه‌مندان است.

کریمی‌پور از بخش «کتب خاص» به‌عنوان یکی دیگر از بخش‌های ویژه نمایشگاه یاد کرد و گفت: در کنار فعالیت‌های اصلی، مجموعه‌ای از کتاب‌های تک‌نسخه یا چاپ‌محدود که اکنون در دسترس عموم نیستند، برای پژوهشگران و دانشجویان به نمایش گذاشته می‌شود. یکی از مشکلات جدی در حوزه تاریخ‌پژوهی، کمبود منابع قابل دسترس برای اساتید و دانشجویان است که امیدواریم این بخش بخشی از این خلأ را جبران کند.

دبیر اجرایی نمایشگاه در پایان سخنان خود از انتشار یک جلد کتاب کارشناسی در پایان این رویداد خبر داد و تأکید کرد: برگزاری چنین نمایشگاهی یک حرکت ملی است که با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت امور خارجه، مؤسسات تاریخ‌پژوهی و مجمع ناشران انقلاب اسلامی شکل گرفته است.
۹ نشست تخصصی؛ از شکل‌گیری نفوذ آمریکا تا جنبش دانشجویی

کریمی‌پور محورهای ۹ نشست تخصصی نمایشگاه را این‌گونه تشریح کرد:

 نشست اول: بررسی روند شکل‌گیری نفوذ آمریکا در ایران از پایان جنگ جهانی دوم تا کودتای ۲۸ مرداد
نشست دوم: واقعه ۳۰ تیر ۱۳۳۱ و نقش مردم و روحانیت
نشست سوم: کودتای ۲۸ مرداد و پیامدهای سیاسی آن
  نشست چهارم: دولت پهلوی و سلطه سیاسی، امنیتی و نظامی آمریکا از ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۷
 نشست پنجم: اقتصاد وابسته در ایران دوران پهلوی و سیاست‌های استعمار اقتصادی آمریکا
  نشست ششم: فساد ساختاری رژیم پهلوی در عصر سلطه آمریکا
نشست هفتم: مقاومت و پایداری در برابر نفوذ آمریکا و زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب اسلامی
نشست هشتم: حادثه ۱۶ آذر ۱۳۳۲ و جنبش دانشجویی در برابر مداخلات آمریکا
 نشست نهم: نقش جریان‌های انحرافی از جمله بهائیت و یهودیت در دوران پهلوی و ارتباط آنها با نفوذ آمریکا

وی با اشاره به مخاطبان این نشست‌ها گفت: این جلسات به‌صورت تخصصی برای دانشگاهیان، دانشجویان و اساتید برگزار می‌شود و هر نشست حدود دو تا دو ساعت و نیم به طول می‌انجامد. هدف ما این است که مخاطب پس از حضور در نشست، با یک جمع‌بندی مشخص از موضوع خارج شود.
تخفیف ۲۰ درصدی برای اساتید و دانشجویان

مظاهر بابایی، معاون فرهنگ و کتاب خانه کتاب و ادبیات ایران، با اشاره به نقش تأثیرگذار اهالی رسانه در شرایط صلح و جنگ اظهار داشت: هر ایرانی هم از نظر شرعی و هم از نظر فکری وظیفه دارد درباره کشورش هر اقدامی که از دستش برمی‌آید انجام دهد. در دوره‌های مختلف تاریخ، ایرانیانی بوده‌اند که پای این مرز و بوم ایستاده‌اند و اجازه نداده‌اند بیگانگان در سرنوشت کشور دخالت کنند.

وی با اشاره به مأموریت‌های خانه کتاب گفت: یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های ما برگزاری نمایشگاه‌هاست؛ از جمله نمایشگاه حضوری کتاب تهران، نمایشگاه‌های استانی و نمایشگاه مجازی کتاب که امسال هفتمین دوره آن برگزار شد. رویداد اخیر نمایشگاه مجازی، ایده برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی در طول سال را مطرح کرد و بر همین اساس، نخستین گام با همکاری مؤسسه قدر ولایت و نمایشگاه «یک تجربه تاریک» برداشته شد.

بابایی درباره نحوه عرضه کتاب‌ها نیز توضیح داد: کتاب‌های این نمایشگاه در سامانه بازار کتاب تعریف شده و از روز افتتاحیه، یک هفته نمایشگاه خواهیم داشت. تخفیف کتب برای عموم ۱۰ درصد و برای اساتید و دانشجویان ۲۰ درصد در نظر گرفته شده است.

وی در پایان تأکید کرد: رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسعه و ترویج کتاب و افزایش آگاهی جامعه است و ما از هر مجموعه‌ای که در این مسیر فعالیت کند، حمایت خواهیم کرد.
بازتاب منطقه‌ای محتوای نشست‌ها

مهدی فراشی، مدیر کمیته رسانه نمایشگاه، با اشاره به ایده شکل‌گیری این رویداد گفت: برپایی این نمایشگاه حاصل دغدغه جمعی از فعالان فرهنگی حوزه تاریخ معاصر است؛ دغدغه‌ای که با توجه به همکاری آمریکا با رژیم پهلوی در یکی دو سال اخیر و به‌ویژه در جنگ‌های اخیر، بیش از پیش اهمیت یافته و پرداختن به آن برای نسل جوان ضروری شده است.

وی تأکید کرد: نمایشگاه تاریخ معاصر، بازخوانی جنایت‌ها و عداوت‌های آمریکا نه با جمهوری اسلامی، بلکه با ایران است که با مشارکت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی و باغ کتاب تهران برگزار می‌شود.

فراشی با اشاره به بازتاب منطقه‌ای این رویداد تصریح کرد: پس از جنگ اخیر، جهان تشنه شنیدن روایت ایران و مقاومت مردم ایران است. با توجه به تحولات منطقه و نیاز جهانی به شناخت ماهیت مداخلات آمریکا در ایران، محتوای این نشست‌ها علاوه بر پخش از شبکه چهار سیما، در رسانه‌های کشورهای عراق، لبنان و پاکستان نیز بازتاب داده خواهد شد.
چرا «یک تجربه تاریک»؟

عطایی در پاسخ به پرسشی درباره علت انتخاب این عنوان توضیح داد: تجربه سال‌های پس از کودتای ۲۸ مرداد واقعاً تاریک بود. هر جا به دشمن اعتماد شد، نتیجه خوبی به همراه نداشت؛ به‌ویژه زمانی که به کسی اعتماد شد که اساساً با اسلام و ملیت ایرانی مخالف بود.

وی با اشاره به عملکرد دولت دکتر مصدق افزود: مصدق نه شعار اسلامی می‌داد و نه از آمریکا فاصله می‌گرفت. او حتی برای جلب حمایت آمریکا در برابر انگلیس، مدتی در آمریکا اقامت کرد، اما در نهایت آمریکا در جریان کودتا از پشت به او خنجر زد. این تجربه تاریخی نشان می‌دهد اعتماد به دشمن و تکیه بر قدرت‌های بیگانه نمی‌تواند تأمین‌کننده منافع ملت ایران باشد.

عطایی تأکید کرد: موضوع فقط کودتای ۲۸ مرداد نیست، بلکه این رویداد سرمنشأ مداخلات مستمر و جنایتکارانه آمریکا در ایران بود و لازم است ابعاد مختلف آن برای مردم و به‌خصوص نسل جوان تبیین شود.

وی در پاسخ به پرسشی درباره تمرکز بیش از حد بر جنبه سیاسی تاریخ نیز گفت: در برخی محورها مانند «فساد ساختاری رژیم پهلوی»، به ابعاد فرهنگی و اجتماعی نیز پرداخته شده است. ما اساتید را بر اساس محورها هدایت می‌کنیم تا از پراکنده‌گویی جلوگیری شود.
نمایشگاه فرهنگی-هنری در کنار کتاب

به گفته مسئولان نمایشگاه، در کنار عرضه کتاب، یک نمایشگاه فرهنگی-هنری نیز برگزار می‌شود که شامل مدارک و عکس‌های تاریخی، اسناد، کاریکاتور و ۶۰ قطعه طرح از مراکز مختلفی همچون مؤسسات تاریخ‌پژوهی، موزه عبرت، مرکز اسناد و کتابخانه ملی است.

در پایان نشست، پوستر چهارمین نمایشگاه تخصصی کتاب تاریخ معاصر با عنوان «یک تجربه تاریک» رونمایی شد. این نمایشگاه از ۲۶ مرداد تا ۴ شهریور در باغ کتاب تهران میزبان علاقه‌مندان خواهد بود.