(وحید سماوات روزنامه نگار /فعال رسانه ای)

فیلم «مدار موازی» ساخته پژمان واثقی، تجربه‌ای است متفاوت و جسورانه در عرصه‌ی سینمای تجربی ایران. این فیلم که به کلی از دیالوگ خالی است، تلاش می‌کند روایت خود را نه از زبان کلمات، بلکه از طریق تصویر و صدا بسازد. ساختار غیرخطی و پراکنده‌اش، همراه با نمادپردازی‌های عمیق، مخاطب را به سفری شاعرانه و تأمل‌برانگیز در جهان یخ‌زده و پرتنش فیلم دعوت می‌کند.

۱. فرم و ساختار فیلم

«مدار موازی» تجربه‌ای رادیکال در سینمای بدون کلام است. پژمان واثقی تصمیم گرفته است تا روایت را از مسیر دیالوگ‌ها جدا کند و آن را صرفاً از طریق تصویر و صدا شکل دهد. این انتخاب باعث شده فیلم در دسته‌ی سینمای تجربی و هنری قرار بگیرد.

ساختار فیلم خطی نیست و داستان‌ها به صورت تکه‌تکه و پراکنده پیش می‌روند. این «مینی‌استوری‌ها» که گاهی بی‌ارتباط به نظر می‌رسند، در لایه‌ای زیرین به هم متصل شده و مدارهایی موازی و همزمان می‌سازند. این همان مفهومی است که عنوان فیلم را معنا می‌بخشد: مدارهایی که هیچ‌گاه به هم نمی‌رسند اما همدیگر را کامل می‌کنند.

۲. نمادپردازی و جهان تصویری

فیلم سرشار از نمادهای قدرتمند است که جهان سرد و یخ‌زده‌ی فیلم را شکل می‌دهند:

برف و سرما به نماد انجماد و بن‌بست اجتماعی تبدیل شده‌اند، گویی شخصیت‌ها در جهانی بی‌روح و یخ‌زده گرفتار شده‌اند.

آتش نماد امید، زندگی و مقاومت است؛ همان‌طور که در اسطوره‌ی پرومتئوس، آتش هدیه‌ای الهی برای بقای انسان است.

شکارچی استعاره‌ای از نیروهای تهدیدکننده و سلطه‌گر است، شاید نماد ساختارهای سرکوبگر اجتماعی یا قدرت‌های بیرونی.

کارگاه الکترونیکی زیرزمینی نماد جهان تکنولوژی و مدرنیتی شکننده است که در زیر زمین به دور از طبیعت بکر برپا شده است.

چهره‌های کلوزآپ با اشک، خون و ترس، جای دیالوگ را گرفته و زبان عاطفه و احساس انسانی را به تصویر کشیده‌اند.

۳. موسیقی و صدا؛ زبان پنهان روایت

در غیاب دیالوگ، موسیقی و صدا نقش اصلی در روایت فیلم دارند. پژمان واثقی خودش موسیقی را ساخته و با دقتی وسواس‌گونه آن را با تصاویر هماهنگ کرده است.
صداها گاهی واقع‌گرایانه‌اند، مثل صدای باد یا برف، و گاهی استعاری و فراواقعی، مانند صداهای الکترونیکی تکرارشونده که ریتمی خاص به فیلم می‌بخشند.
این ترکیب باعث می‌شود مخاطب «با گوش ببیند» و «با چشم بشنود» و مرز میان تصویر و صدا در هم بشکند.

۴. سبک و لحن فیلم

فیلم در مرز میان سینمای سوررئال و آوانگارد حرکت می‌کند. مخاطب نباید انتظار داستانی کلاسیک با آغاز، میانه و پایان مشخص داشته باشد.
لحن فیلم شاعرانه و استعاره‌ای است؛ واثقی به جای روایت داستان، «شعر تصویری» خلق کرده است.
تکرارهای بصری گاهی به صورت بازی‌های بصری یا شوخ‌طبعی‌هایی عمل می‌کنند که یادآوری می‌کنند این فیلم تنها بازنمایی واقعیت نیست، بلکه بازی با فرم و تجربه‌ی نو است.

۵. جایگاه «مدار موازی» در سینمای ایران

«مدار موازی» از جهات مختلف فیلمی ویژه است:

اولین فیلم بلند ایرانی بدون دیالوگ در دوران معاصر.

اثری مستقل و شخصی که تقریباً تمام مراحل آن توسط خود واثقی انجام شده، از کارگردانی و تدوین تا ساخت موسیقی و صدا؛ نشان از تسلط کامل مؤلف بر اثرش.

بیشتر برای جشنواره‌ها و مخاطبان خاص ساخته شده و تجربه‌ای پیشرو و متفاوت در سینمای ایران به شمار می‌رود.

۶. نقاط قوت و ضعف

قوت‌ها

جسارت در فرم و حذف دیالوگ برای روایت تصویری.

موسیقی و صدا به عنوان ارکان اصلی روایت.

فضای بصری قوی و تضادهای چشمگیر (سیاهی/سفیدی، آتش/برف).

نمادپردازی چندلایه و قابل‌تأویل.

ضعف‌ها (از نظر برخی منتقدان)

وسواس در تدوین و موسیقی که گاهی باعث سنگینی و خستگی می‌شود.

عدم ارتباط روشن بین داستان‌های موازی که ممکن است تماشاگران عام را سردرگم کند.

نیاز به تماشای چندباره برای درک کامل فیلم که ممکن است برای برخی دشوار باشد.

 جمع‌بندی
«مدار موازی» یک اثر تجربی و شاعرانه است که به جای سرگرمی، به تأمل و تفکر دعوت می‌کند. این فیلم بیشتر شبیه یک نقاشی یا قطعه موسیقی است که باید بارها دیده شود تا لایه‌های پنهانش آشکار گردد.

فیلم مدار موازی در ژانر سورئال در سال  ۱۴۰۱ توسط پژمان واثقی ساخته شده است،علاقه مندان و مخاطبان می‌توانند آن را در پلتفرم فیلیمو نگاه کنند.

 از بازیگرانی که در این فیلم جنایی و درام به ایفای نقش پرداخته‌اند می‌توان پژمان واثقی، علی ناصری، مهدی اسدی، مرضیه دهقان پور، مسعود حیدرخانی، هدیه سارمه، محمدرضا لوانی، هانیه رمضانی، مژده عنایتی و ویدا یاراحدی را نام برد.

از دیگر عوامل این پروژه می‌توان به مدیر تصویربرداری: پژمان واثقی، تصویربرداران: محمد ناصری و سعید همتی‌وند، مدیر تولید: حمیدرضا طالبی، طراحی گریم: الهه ابطحی، دستیار گریم: سعیده شیرمحمدی، طراح لباس: زهرا یعقوبی و میکس، مسترینگ، تدوین و اصلاح رنگ: پژمان واثقی اشاره کرد.