شهرداری تهران با راهاندازی جایزه «تهران خانواده» و استقرار ساختارهای تخصصی در تمامی مناطق، رویکرد خود را از «ارائه خدمات» به «تبدیل خانواده به کنشگر اصلی حل مسائل شهری» تغییر داد تا با بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی، توسعه پایدار در پایتخت رقم بخورد.
به گزارش جامعه ایده آل؛ آیین رونمایی از نخستین دوره جایزه «خانوادهمحوری» و اهدای نشان «تهران خانواده» چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵ با حضور علیرضا زاکانی، شهردار تهران، مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری، و علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر برگزار شد. این مراسم با محوریت تغییر نگرش مدیریت شهری تهران نسبت به نهاد خانواده برگزار گردید؛ نگرشی که دیگر خانواده را صرفاً به عنوان مصرفکننده خدمات نمیبیند، بلکه آن را شریکی فعال در توسعه و حل مسائل شهر میداند. زاکانی: خانواده باید از حاشیه به متن مدیریت شهری وارد شود وی افزود: «هدف اصلی ما این است که خانوادهها از جایگاه انفعالی مصرفکننده خارج شوند و به عنوان پیشرانان تحول اجتماعی و کنشگران مؤثر در شهر حضور یابند. برای رسیدن به این نقطه، مقدمات نظری، فرهنگی و اجرایی متعددی در سالهای گذشته فراهم شده تا ظرفیتهای نهفته در این نهاد بنیادین برای پیشبرد اهداف شهری فعال گردد.» شهردار تهران با اشاره به نامگذاری هفته خانواده، افزود: «اگرچه توجه به خانواده نباید محدود به یک هفته باشد، اما این مناسبت فرصتی است تا تمرکز عمومی بر این موضوع افزایش یابد. از این رو، نخستین دوره جایزه «تهران خانواده» طراحی شده تا به صورت سالانه از الگوها و چهرههای برتر در عرصه خانوادهمحوری تقدیر کند.» زاکانی با بیان اینکه این تغییر رویکرد تازه و نیازمند استمرار است، گفت: «نتایج اولیه امیدوارکننده است، اما راه درازی پیش رو داریم. امیدواریم با مشارکت فعال دختران، زنان، جوانان و نوجوانان، خانواده به کانون اصلی مسئولیتپذیری و اثرگذاری اجتماعی در تهران تبدیل شود.» وی در پایان سخنان خود با اشاره به ایام محرم و عزاداری سیدالشهدا (ع) تأکید کرد: «فرهنگ عاشورا الگویی بینظیر از ایثار و همبستگی در بستر خانواده است. ما امیدواریم با الگوبرداری از این فرهنگ و بهرهگیری از ظرفیتهای خانواده ایرانی، گامهای مؤثرتری در جهت ارتقای سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی برداریم.» اردبیلی: سه سطح برای تعریف شهر ایدهآل رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران سه سطح را برای تحقق شهر خانوادهمحور تعریف کرد: اردبیلی تأکید کرد: «در این مدل، شهرداری نسخه از پیش تعیینشده تحمیل نمیکند، بلکه به دغدغههای مردم گوش میدهد و ابزارهای لازم برای اجرای ایدههای آنها را فراهم میسازد.» دستاوردهای عملیاتی و آمار مشارکت رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران ادامه داد: «با مستقر شدن حوزه زنان و خانواده در تمامی ۲۲ منطقه و سازمانهای شهرداری، ساختار مدیریت شهری تغییر کرد. در هفته خانواده امسال نیز بیش از ۲۳۰ برنامه با رویکرد خانوادهمحور اجرا شد که ۸۰ درصد آن برای عموم شهروندان و ۲۰ درصد برای خانواده کارکنان بود.» اردبیلی از پیگیری طرح «پردیسهای خانوادهمحور» خبر داد و افزود: «این طرح برای ایجاد فضاهایی است که همه اعضای خانواده بتوانند در کنار هم از امکانات شهری بهرهمند شوند و تعامل بیشتری داشته باشند.» جایزه تهران خانواده؛ مسیری برای استانداردسازی و توسعه ملی وی با اشاره به ریشههای فرهنگی این رویکرد، گفت: «تابآوری و مقاومت جامعه ایرانی همواره بر پایه خانواده بوده است. نمونه بارز آن را در روزهای سخت اخیر دیدیم که خانوادهها با تکیه بر سرمایه عاطفی خود نهتنها از بحرانها عبور کردند، بلکه انسجام بیشتری یافتند. این سرمایه تمدنی، از آموزههای قرآنی و سیره اهلبیت (ع) تا واقعه عاشورا، همواره منشأ خیر و برکت بوده است.» اردبیلی در بخش پایانی سخنان خود از چشماندازهای گسترده این طرح خبر داد و گفت: «در گامهای بعدی، با همکاری مجمع کلانشهرهای کشور، تلاش خواهیم کرد این جایزه را به سطح ملی ارتقا دهیم و در آینده زیرساختهای لازم برای ورود آن به عرصه بینالمللی را فراهم سازیم تا الگوی موفق ایرانی به جهان معرفی شود.» رونمایی از کتابها و نشان ویژه انتهای پیام/
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در آغاز این آیین با تأکید بر اینکه رویکرد مدیریت شهری در دوره ششم شورای شهر دستخوش دگرگونیهای اساسی شده است، اظهار داشت: «در گذشته، نگاه شهرداری به خانواده، نگاهی تکبعدی و صرفاً خدمترسان بود؛ یعنی تمرکز بر این بود که چه میتوانیم برای خانوادهها انجام دهیم. اما امروز رسالت ما فراتر رفته است.»
مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، با تشریح فلسفه وجودی این جایزه و کمپین «شهر خانواده»، گفت: «خانواده در نگاه ما، تنها یک نهاد اجتماعی نیست، بلکه اصلیترین کانون رشد انسان و پیشران پیشرفت اجتماعی است. از این رو، در چهار سال گذشته با اجرای برنامههایی مانند «مدرسه تسهیلگری» و رویدادهای ایدهپردازی، تلاش کردهایم بستر حضور خانوادهها در حل مسائل شهری را فراهم کنیم.»
۱. شهر دوستدار خانواده: فضایی که نیازهای همه اعضا (کودک، سالمند، زن، مرد) در آن دیده شود و حس تعلق ایجاد گردد.
۲. شهر خانوادهمحور: جایی که تمامی سیاستها و تصمیمات شهری، پیش از اجرا، از منظر تأثیر بر خانواده سنجیده میشود.
۳. شهر کنشگر خانواده: عالیترین سطح، جایی که خانوادهها خودشان مسئله را تعریف کرده، راهحل ارائه میدهند و در اجرا و نظارت سهیم هستند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در سال گذشته گفت: «در طرح بازیهای محیطی و میدانی، بیش از ۶۰ هزار خانواده تهرانی مشارکت کردند. این بازیها نهتنها باعث نشاط خانوادگی شد، بلکه نشان داد که خانوادهها در دایره نفوذ خود توانایی حل مسائل شهری را دارند.»
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران با اعلام آغاز به کار دبیرخانه این جایزه گفت: «اختتامیه این رویداد در مهرماه و در هفته تهران برگزار خواهد شد. این جایزه صرفاً یک اقدام نمادین نیست، بلکه ابزاری برای ارزیابی نظاممند و ترویج رویکرد خانوادهمحوری در مدیریت شهری است. جوایز به خانوادههای کنشگر، طرحهای نوآورانه و سازمانهای موفق اهدا میشود.»
در جریان این مراسم، علاوه بر رونمایی از پوستر و نشان «تهران خانواده»، هشت جلد کتاب تخصصی با موضوع «خانواده و خانوادهمحوری در مدیریت شهری» نیز به جامعه نشر معرفی شد.